Sant nok Erik, for dersom det er slik han skriv burde CO2utsleppa frå Noreg vore minka tilsvarande 140 TW. Og det har det vel ikkje?Eller?

To faktorar avgjer om CO2 utslepp minkar eller aukar: Det samla forbruket av energi og tilgang på fornybar energi. I vårt forsyningsområde, som ikkje er avgrensa til det norske marknaden, er kolkraft å rekne som marginalkraft. (dette har eg fått stadfesta frå Klif) Dersom krafta frå vindturbinane kjem på nettet,og kvar skulle dei ellers gjere av den?, vil den redusere behovet for kolkraft. Så enkelt er det i grunn. Ein faktor kan redusere denne effekten: Dersom auka tilgang fører til redusert pris, som no i vinter, kan det føre til auka forbruk, men det er ikkje rimeleg å tru at auka tilgang på 0,5 Twh vil påverke prisen slik at forbruket aukar med 0,5 Twh av den grunn. Dersom prisen går ned, kan det like gjerne skje at oljefyrte varmekjelar etc vert erstatta med el-kjelar. Prisen kan ein påverke og dersom el prisen blir for billeg, slik at vi sløsar med straum, kan ein dempe etterspørselen med avgifter. Det er eit kjent og kjært verkemiddel. Miljørørsla og klimaforliket på Stortinget peikar på elektrifisering av sokkelen som det store utsleppsreduserande tiltaket her i landet. Eg er ikkje overtydd om at det er rett. I alle fall vil det kreve auka tilgang på store mengder fornybar el kraft, ellers vil det berre føre til auka produksjon av kolkraft andre stader i nettet, – med andre ord: vi reduserer ikkje utslepp, vi flyttar dei ut om landegrensene. Sidan vi ikkje har noko eigen norsk atmosfære, så vi løyser ingenting på den måten, men vi kan syne for all verda at utsleppa frå norsk sokkel blir mindre! (dette kan du gjerne ta opp med namnebroren din)

Ja, mykje av det Hjellum skriv, er teoretisk mogeleg. Det interessante er kva som verkeleg hender. Vi har ikkje i noko europeisk land, så vidt eg veit, ikkje noko øvre forbruksgrense. Den offisielle norske oppfatninga av kolkraft som marginalkraft, altså at kolkraft må vike når vindkraft kjem på nettet, er omstridd, med eit mildt ord. Fleire rapportar hevdar at det ikkje er slik, fordi kolkraft er ikkje den dyraste straumen. I Spania auka klimagassutsleppa veldig samstundes som landet bygde ut mykje vindkraft. I ein open marknad i vekst, er det òg sannsynleg at større tilgang på kraft endar i større forbruk, ikkje fortrenging av straum frå andre kjelder. Det er for lett å slutte frå ‘kan hende’ til ‘vil hende’, så lenge det ikkje er påvist at ‘kan’ også blir til ‘vil’. Utan denne dokumentasjonen, blir ny utbygging handling i blinde.

Elles er eg samd i at elektrifisering av sokkelen er ein blindveg. I tillegg til at dei totale utsleppa ikkje går ned: Flta som er i produksjon, er i nedgang. Elektrifisering krev store investeringar med kortvarig nytte, også i den norske rekneskapen. Pengane bør gå til varige tiltak.

Erik Solheim

Eg har lenge tenkt å skifte til batteridriven bil. Då får eg vel full utskifting av ureinande til rein energi, men krev produksjon av el.motor og batteri meir energi enn produksjon av forbrenningsmotor og eksosanlegg?
Etter at eg installerte vatn – vatn varmepumpe sparte eg inn fyring med ca. 4 mål ved, men straumforbruket steig berre 2-3 tusen kWh pr. år.
Kor mykje el-bil vil bidra med på lysmålaren skulle vore moro og visst.

Det er ikkje eit komplisert teoretisk ressonnement at meir fornybar energi er ein føresetnad for reduserte utslepp. At utslepp auka i Spania samstundes som dei bygde vindkraft, kan ha så mange årsaker. Tilgang på meir rein el kraft var i alle fall ikkje grunnen. Eg forstår at Naturvernforbundet heller vil redusere forbruket av elektrisk kraft. Eg seier ja takk, begge deler. Om ein ikkje går lenger enn til Danmark, som produserer massevis av vindkraft, er kolkraft største energibæraren også der. Det gjeld dei fleste europeiske land. Globalt er kolkraft dominerande og kraftproduksjonen er største årsak til utslepp av CO2. Den industrialiserte delen av verda må redusere energiforbruket og i tillegg auke produksjonen av fornybar kraft skal vi stoppe auken i CO2 utslepp i verda. Landegrenser er ikkje viktige. Utfordringa er global og atmosfæren er felleseige. Det norske el-nettet heng saman med det svenske, danske, finske, russiske og nederlandske og deira nett heng saman med naboar på den andre sida så vi kan sjå på forsyningssystemet som felles europeisk, – i alle fall nordeuropeisk. (Eigentleg heng det saman også globalt gjennom varebyte). Dermed er kol dominerande energibærar også i det vi kan kalle “vårt forsyningssystem”. Vi må greie å organisere dette slik at vi heile tida produserer maksimalt av rein energi og regulerer med den mest ureine krafta. Dvs at vi reduserer på kolfyren når forbruket går ned og må tilsvarande auke med kolkraft når forbruket går opp. Vi må med andre ord ordne oss slik at kolkratt er “marginalkraft” også framover, heilt til vi evt fiksar trygg CO2 handtering i stor skala. Ved hjelp av kvotepris, CO2 avgift, grøne sertifikat osv, må vi sikre at den mest ureinande krafta også kostar mest slik at den blir først kutta når forbruket minkar.

Ureinar el-bil? All bruk av elektrisk kraft frå nettet, medfører at det må leverast tilsvarande mengder el kraft inn på nettet. Føreset vi at vind og vasskraftverk produserer for fullt, som dei bør, må auka forbruk dekkast inn med kolkraft. Så blir det eit reknestykke: Blir det like stor ureining frå å framstille el kraft til å lade batteria, til overføringstap etc som det ville bli frå ein diesel eller bensindriven bil? Samf. dep og NSB har heile tida insistert på at bruk at elektrisk energi er utsleppsfritt. Dette meiner eg (og mange andre) er feil, men når jernbanefolka i departementet har bestemt at jernbane er utsleppsfri, må dei jo halde på det også for andre elektriske køyregreier. Det ein kan slå fast er at el bil ureinar ikkje miljøet lokalt. Såleis er den sikkert ypperleg i storbyar. Men elkrafta må komme frå ein stad. Då er vi tilbake til ressonnementet om at “kolkraft er marginalkraft”. Eit offentleg utval som skulle sjå på “elektrifisering av vegtrafikk” for nokre år sidan meinte at el bil gir 3 – 4 gonger så god energiutnytting som bil med forbrenningsmotor. Då må dei ha funne opp “perpetum mobile”.
El bilen har den fordelen at den brukar ikkje straum når den står i ro. Køyrer du i køtrafikk med mykje stopp og venting, kan el bilen spare straum, medan ein bensin eller dieselbil vil bruke litt drivstoff så lenge motoren er i gang. Enkelte el bilar (kanskje alle?) kan også gjenvinne energi i unnabakkar. Dvs at motoren verkar som generator når du køyrer nedover. Dette vil sjølvsagt verke positivt for el bil. For diesel eller bensindrivne bilar vil fabrikken gi opp kor mykje utslepp den leverer pr mil, sjølvsagt varierande med fart og veg. Eg går ut frå at produsentar av el bil også har data for energibruk pr mil. Eg har sett i rapportar av SINTEF at el kraft frå kolkraftverk er årsak til ca 0,9 kg CO2 pr kWh, noko som sjølvsagt også vil variere frå kraftverk til kraftverk. Då skal det gå an å rekne på alternativa. Eg ser ikkje bort frå at el bil kan vere eit godt alternativ for mange, men utsleppsfritt er det ikkje!

Vi bør absolutt sjå på kva vi eigentleg har bruk for av kraft, og om den grunnen vi finn er verdt prisen av utbygging av urørt natur. Kan hende man bør tenkje seg om fleire gonger, før man går i den fella som stat og regjering har gjort sidan 50-talet om at meir forbruk berre kan løysast med meir utbygging. For kvar einaste gonga ei utbygging er ferdig er produksjonen fortsatt for liten. Vi har i dei siste 30 åra hatt for lite kraft her i landet berre tre gonger, grunnen til det kan man berre spekulere på. Resten av åra har eksporten vore stabil ut av landet, betre blir det vel ikkje når linjenettet står ferdig. Og saka her er at ingen kan gi ein garanti for at meir fornybar energi stenger kolkraftverk, slik det i alle fall har sett ut kjem den fornybare energiproduksjonen heller i tillegg til annan kraft. Då er vel gjerne heile vitsen vekke? Utsleppa frå norsk sokkel er det ikkje mykje vi kan gjere med, det er mange år sidan norske plattformar hadde brennade faklar, no er det innført kalde bluss, i alle fall slik eg har vorte fortalt. Kanskje kan vi og diskutere andre måtar å løyse kollektivtraffiken på, total kjøreforbud for anna enn varetransport og kollektivtrafikk i sterkt trafikkerte og forureina område.

1. Eg brukte Spania som døme på at meir kraft frå ei kjelde ikkje utan vidare reduserer forbruket av kraft frå andre kjelder. Dette er ikkje å gje vindkraft i Spania “skjulda” for at utsleppa har gått opp. Poenget er at vi har ikkje, ikkje i Noreg og ikkje i andre europeiske land, regelverk eller økonomiske ordningar som gjer at meir fornyeleg kraft verkar slik Hjellum vil at ho skal gjere. I ein slik situasjon gå meir kraft, også fornyeleg, inn i eit vanleg forbruksmønster. Vi kan ikkje byggje ut i dag og rekne med at denne krafta skal vere disponibel den dagen det eventuelt kjem styring som verkar slik at fornyeleg kraft trengjer unna den fossile. Det er like realistisk som å seie: Gjennom ein del år har vi bygt ut 5 TWh kraft frå vind og vatn. Dette er disponibelt til å erstatte fossil kraft. Set i gang! Før utbygging kan ha meining, dersom tanken er å dytte ut kolkraft, må ei slik ordning vere på plass som gjer at utvekslinga faktisk skjer.

EU-landa forbrukar 1800 TWh elektrisk straum frå fossile kjelder. Skal ein god del av dette ut, må anna kraft inn, eller forbruket ned. Eg har ikkje sett eit einaste tal som indikerer at EU-landa kan skaffe fornyeleg kraft til å erstatte vesentlege delar av den fossile. Siste opplysningane eg kjenner til om vindkraft i EU-landa, går ut på at summen nærmar seg 200 TWh. For ei tid sidan var eit anna tal 120 TWh. Danmark hadde i 2008 installert 3180 MW vindkraft. Med same driftstid som i Noreg, 3000 timar årleg i full produksjon, vert utbyttet vel 9 TWh. Ikkje så mykje samanlikna med 1800 TWh. EU har vel 8 prosent av sin elektrisitet frå fornyelege kjelder. Vi kan slå fast at lågutsleppssamfunnet er eit lågenergisamfunn. 10 TWh ustabil vindkraft frå norskekysten vil heller ikkje utrette noko som monar. Vindkraft er ein forretningside som utan grunn har kunna sole seg i klimaargument.

2. Til Harald S.: Eg har ikkje funne ut kor mykje straum du treng for å køyre ei kilometer med elbil. Elmotorar er mykje meir effektive enn eksplosjonsmotorar; meir av energien som gå inn kjem ut i framdrift. Men her har eg ikkje tal.

Erik Solheim