Vi har snart lagt bak oss 2011, og da er det på tide å gjøre opp noen tanker om det som har skjedd i løpet av det året som snart er omme.?

I løpet av det året som snart er slutt har Attføringsbedriftene fått færre penger, noe som har resultert i oppsigelser på Attføringsbedriftene, det har blant annet gått hardest utover Sogn og Fj.

Regjeringen skylder på NAV, Mens Nav skylder på Regjeringen. Det er et faktum at pengene kommer fra Regjeringen. og så er det opp til NAV hvordan de vil bruke pengene, En god del av pengene burde vært øre merket Attføringsbedriftene.

Når en AUFèr på Landsmøte i Arbeiderpartiet kunne få hele landsmøte med seg for å stemme mot Postdirektivet, så burde en som er venn med Attføringsbedriftene greie å få landsmøte med seg på at Regjeringen ikke skulle redusere bevilgingene til Attføringsbedriftene. Regjeringen mener at de vil få ned antall uføre ved å si opp uføre på Attføringsbedriftene, men de får ikke ned antall uføre ved å si de opp i Attføringsbedriftene.

Og 22.. Juli fikk alle skjokk, det var vel rundt 15.30 tiden, jeg så det først på abc nyhetene, hadde radioen på, på her &nå, delte abc linken med Facebook, og fikk følge utviklingen på Facebook og TV. Sosiale medier spilte en meget sentral rolle 22.juli og ukene fremover.

Jeg mener at Breivik er politisk syk, ikke psykisk syk, og en som er politisk gal, kan straffes.

25. Juli var det Rose tog over hele landet, jeg gikk sjøl i Rose,fakkel tog i Førde, og det gikk vel over 10 000 i Rose toget i Førde, det er mer enn det har gjort i noe 17. mai tog i Førde.

For noen mnd. siden fikk vi diskusjonen om Lavkarbo i Norge, som resulterte i at butikkene ble tomme for meieri smør,egg og kjøtt med mye fett, Nå hørte jeg at Helsedirektøren advarer mot Lavkarbo,det kan føre til hjerte problem etc.

Og natt til 1. jule dag kom Dagmar på besøk, som førte til mange skader, på hus og grunn,mange var uten strøm og telefon lenge, Dagmar blir samenlignet med nyttårsorkanen 92.

Vi får håpe at 2012 vil føre med seg mange posetive nyheter

Godt nyttår

Førde, 29.12.11

Stein Ove Birkeland

Eg sit med abonnementsnota og tel på fingrane om ho skal gå i omnen eller betalast.
Det er den nye drakta til Firda som fører til slik vurdering. Etter mitt syn er det altfor feite bokstavtypar, detaljane forsvinn i feite typar og prangande bilete. Den nermaste karakteristikken eg kan gje på den nye “dressen” er kort og godt: Boulevardavis og kanskje endå litt sterkare i same retning.

Ståle Sørbotten

Det er med undring eg les sak i Firda 16.12.11 der det som er ei omorganisering av Naustdalskulen for å verne om kvalitet og tilbod til elevane våre er gjort om til ein debatt om skulenedlegging. Ei slik framstilling kan oppfattast som kutt i kvalitet og tilbodet til elevane.

I samband med revidert budsjett for 2011 og oppstart av nytt skuleår 2011/12 vart ressursane i Naustdalskulen redusert med 6 stillingar og opp mot ei stilling vart tatt vekk i barnehagane. Dette kuttet gjer at ein ikkje kan kutte fleire pedagogstillingar i skule og barnehage utan at dette får store konsekvensar for kvaliteten på elevane sitt opplæringstilbod og brot på opplæringslova. Det er i budsjett 2012 lagt til grunn at skule og barnehage skal ta sin del av dei 10. millionane som skal sparast inn og pålagt å redusere tilbod med ca.kr. 4 mill. og 2,5 mill. av desse skal takast inn på skule. Dette vil utgjer ca. 6-7 pedagogstillingar.

Sak om kretsendring er lagt fram for å skjerme kutt av pedagogstillingar og verne om dagens ressursar til spesialundervisning og delingstimar for å kunne oppretthalde dagens kvalitet og lovpålagde tenester i skulen vår.
Såleis er ikkje dette ei sak som omhandlar kutt i form av reduksjon av pedagogstillingar, men ei omorganisering av Naustdalskulen for å ivareta kvalitet i tilbod og vern av elevane sitt læringsmiljø.

Skulebygget ved Horstad skule som er eit av to skulebygg ved Dalen skule i dag vert lagt ned. Dalen skule vert sentralisert i eit skulebygg ved Midtredalen. Elevar frå 1- til 7.trinn som soknar til Horstad krins vert flytta til sentrum.
Elevar i 5.-7. trinn ved Vevring skule vert flytta til sentrum og barnehagen vert samordna i skulebygget saman med 1.-4 trinn.
Kort sagt: Ingen skular vert lagd ned, men vidareført ved omorganisering av elevar gjennom kretsendring og flytting.

Ungane våre er framtida, difor må vi gje dei best mogleg kvalitet på skuletilbodet og fremje eit best mogeleg læringsmiljø og det gjer ein ikkje ved å kutte den viktigaste ressursen i skulen –læraren- for å oppretthalde gamle tradisjonar om kretsgrenser og mange skulebygg. Naustdal kommune står framfor store økonomiske utfordringar og kommunestyret i Naustdal har tatt sitt ansvar den 15.12.11 og prioritert elevane og kvaliteten på skuletilbodet deira. Elevane våre og deira kunnskap er den viktigaste kvalitetsfaktoren for framtida!

Are Einevoll
Nestleiar Naustdal Høgre

De fleste av oss har ikke behov for julegaver. Vi har alt vi trenger og mer til. Men det er andre som mangler alt, som verken har mat, varme, trygghet eller kjærlighet. De trenger livet i gave, og vi kan gi dem det.

Vi har dem like utenfor husene våre. Hjemløse katter som sulter og fryser, og som trenger at noen gir dem husrom og hjerterom. Fugler som strever med å overleve vinteren, blant annet måker og andre sjøfugler som ikke finner nok mat i havet, på grunn av vårt overfiske. Noen butikker har en etisk linje og leverer ut kasserte brød til gode formål, som mating av fugler. Det skulle bare mangle at restene av vår overflod, som likevel havner på søppelfyllingene, ikke skulle komme sultende dyr til gode.

Mange hjemløse dyr trenger en ny start, både i inn- og utland. For eksempel i Romania sitter tusenvis av gatehunder i offentlige mottak og venter på å dø. De mangler alt og dør langsomt av sult og kulde. Deres eneste håp er adopsjon. Hunder som kommer fra disse dødsleirene forundrer alle med sitt elskelige vesen, og de viser en rørende glede når de endelig får det godt. Se facebooksiden «adoptivhunder fra Romania» hvis du vil gi en hjemløs hund det den ønsker seg aller mest – et godt hjem.

For svært mange dyr er jula alt annet enn en hyggelig tid. Vi kan velge en dyrevennlig jul, både ved å være bevisst på hvordan vi lever og hva vi spiser, ved å hjelpe dem som lider utenfor husene våre og ved å gi gaver som redder liv. Da gir vi også jula en ny mening.

Etter at gresk statsøkonomi kom i store vanskar i 2009, har svært mange i Noreg godteke denne forklaringa; Grekarane er dovne, dei pensjonerer seg tidleg og forsyner seg av statskasse gjennom høge sosiale ytingar. Men statistikk frå OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) gjev eit anna bilde; grekarane arbeider faktisk mest av alle i Europa – heile 2152 timar per år, mot 1430 for tyskarar og 1422 for nordmenn. Grekarane har 26 dagar ferie for året, medan snittet for resten av Europa er 29 dagar. Pensjonsalderen i Hellas er 60,9 år for kvinner og 62,4 år for menn – høgare enn for tyske menn. Men så auser den greske staten ut velferdsgode. Nei, OECD kan fortelje at landa i eurosonen bruker 23 prosent av BNP (brutto nasjonalproduktet) på offentlege trygde- og helsetenester, Hellas 22 prosent.

Euro
Land som er om lag like effektive, kan koplast saman med felles valuta. Hellas er mindre effektivt enn Frankrike og særleg Tyskland. Desse to styrer euroen. Dette må gå gale for dei minst effektive euro-landa, og det går gale, med stagnasjon og veksande gjeld. Varer frå det effektive Tyskland utkonkurrerer gresk produksjon. Hellas har ikkje eigen peng, og devaluering kan difor ikkje vere ein del av politikken for å styrkje gresk konkurranseevne. Då vert nedskjering einaste vegen å møte veksande statsgjeld.

Krisemedisin til folket grunnlag for vekst
Medisinen mot stor statsgjeld er det vanlege folk som må ta; Lønene går ned, arbeidsløysa aukar, pensjonar vert reduserte. Det vert argumentert med at Hellas ved å skjere ned no skal leggje opp til vekst i økonomien i framtida. Denne veksten skal så gje auka inntekter til staten. Dette er teoretisk tullprat. Den greske økonomien krympa med 4,5 prosent i 2010. For 2011ventar ein over 5,5 prosent nedgang. Og nedgangen vil halde fram.

Er alt berre negativt?
Negativt for kven? Qui bono? – spurde dei gamle romarane når dei skulle undersøkje eit brotsverk; Kven har nytte av det? Den greske staten sel store eigedomar for å få pengar til å betale lån, og i dagens marknad er prisen svært låg. Dei som har pengar, tileignar seg store verdiar billeg. Hamneanlegg, nasjonallotteriet, statleg mark, jernbana, teleselskapet, flyplassar og motorvegar vert selt, eller skal seljast. Skattesnytinga er omfattande i Hellas. Ein kalkyle seier 30 prosent av skattane ikkje vert betalte. Som mangt anna er også skattesnytinga skeivt fordelt; Dei rike kan snyte mest. Tala for kor mykje rike grekarar har sylta ned i sveitsiske bankar sprikjer; tala varierer frå 200 til 600 milliardar euro.

Det er urettferdig
For nokre år sidan sat eg saman med hotellverten der eg budde på Kreta og prata medan vi venta på avreisebussen. Han sa; ”Arbeidsdelinga i Europa vert utvikla slik at vi grekarar skal arbeide billeg for å lage til billege feriar til dykk som kjem frå Nord-Europa og har betre råd enn vi har. Og økonomien vår vert verande svak. Dette er urettferdig”! Også Hellas treng investeringar som gjer økonomien meir effektiv. Tenk om dei rike grekarane brukte pengane til å utvikle sitt eige land i staden for å sende pengane til Sveits. Det er utenkjeleg, vil du kanskje seie. Ja, men kvifor er det utenkjeleg?

Ikkje berre Hellas
Krise, og at krisa vert møtt med redusert livskvalitet for folk flest, ser vi i mange land. Meir og meir ser vi at folk ikkje godtek forklaringa som dei styrande gjev; At folk lever over evne. Folk peikar på den enorme verdioppsamlinga hjå den rikaste 1-prosenten, protesterer mot urettferda og byrjar å utforme tankar om korleis verda kan styrast betre.

Asbjørn Geithus
pensjonert historielærar

For nokre dagar sidan fann eg ein død gråsporv på tunet. Småfuglane rundt huset må i vinterstida dagleg slåst med skjorene om maten på fuglebrettet. På fuglebrettet har ikkje småfuglane ein sjanse i kampen mot dei store og hensynslause skjorene.

Tankane mine vandrar vidare, biletet er lett å overføre. Vi som bur utanfor Helletunnelen i Naustdal kommune, har ikkje ein sjanse til å overleve om ikkje politikarane i kommunen vil det. Vi er små og har for få stemmer i kommunestyresalen til å kunne bestemme over vår eiga framtid. Vi er heilt avhengige av at representanane ellers i kommunen vil at vi framleis skal vere ei levande bygd og ein ressurs i kommunen. Vevring har det framtida treng; stilla, naturen og plass til alle.

Borna våre har ein god skule. Dei får vere i lokalmiljøet til dei startar på ungdommsskule. Då må dei venne seg til livet med to lange bussturar kvar dag for å komme seg vidare i livet. Det er tøffe dagar, med mykje reising på ein rasfarleg veg. Vi ser kor trøytte dei blir, og at det blir vanskelegare for dei å vere ein del av det sosiale fellesskapet på sentrumsskulen når dei bur så langt unna medelevane i fritida.

Førjulstida er tung i Vevring skulekrins i år. Politikarane i Naustdal har uttala seg om at dei vil sende 10, 11 og 12 åringane våre ut på denne lange reisa. Kva er det dei tenkjer på? Veit dei at dei som bur lengst ute må bruke 2 timar og 20 minutt kvar dag for å komme seg på skulen? Har de rekna på at dei kjem til å bruke omlag 1330 timar på reising i dei 3 åra de meiner at dei skal gå på mellomtrinnet i Naustdal? Det blir lett å rekne ut at med 3 år på ungdommsskulen nærmar vi oss 2660 timar i reisetid. Det er meir enn eit årsverk for oss vaksne.

Kva vil ei nedlegging av mellomtrinnet på Vevring skule gjere med bygdene våre? Vil folk velje å bu her? Vil butikken overleve? Vi veit óg at kommuneadministrasjonen arbeider for at barnehagen skal inn i skulen, inn i det som også er bygda sine lokaler, der vi mellom anna har kafé under Vevringutstillinga. Kan vi då halde fram med den svært så kjende og anerkjende kunstutstillinga vår om vi ikkje har dei lokala lenger? Kva er det de held på med, politikarar?

Kommunen har lov til å flytte krinsgrenser om det er forsvarleg for barna. Eg nemnde på ei foreldresamling på ungdomsskulen at vi på Vevring skule gjerne tek imot fleire elevar om vi flyttar krinsgrensene innover fjorden. Det vil vere meir rettferdig at borna innanfor Helletunnelen går på skule i Vevring, og så vil dei ha kortare veg til fritidsaktivitetar i sentrum i fritida. Barna i Vevring kan ikkje både reise på skule i sentrum og så inn igjen på aktivitetar om ettermiddagane og på kveldstid. Eg fekk eit klart og tydeleg svar frå ei sentrumsmor. “Eg kan sende barna mine på skule i Mitredalen, men eg sender ikkje barna mine på den farlege vegen til Vevring”. Foreldre med barn veit det. Politikarane i Naustdal kommune er valde for å gjere det beste for oss som bur i heile kommunen.
Det handlar ikkje berre om å få eit budsjett i balanse. Det handlar om vilje! Ta i bruk hovud og hjarte. De finn løysingar om de vil.

Småfuglane sit no på fuglebrettet utanfor kjøkenvindauget. Eg voktar dei godt og jagar vekk skjorene. Eg er glad i småfuglane rundt huset og passar ekstra godt på dei no i juletida. Eg ynskjer meg polikarar som også har auge for dei små, dei som er prisgitte god vilje og gode handlingar frå dei som sit med makta til å ta gode val.

Det hadde vore godt med julefred og juleglede også her i Vevring!

Grete Bjørndal

Værhanen lar seg av vinden styre
Uten kraft og uten mot
Med nordavind fra alle kanter
Snurrer han rundt som en idiot
Du må stå i mot presset
Sette ned fot
Og vise hvem du er

Hun var høyt opp i heia
Og heit opp i høyet
Siste budeia bonden så
Hun lot seg ikke av bonden styre
Hun gikk rett forbi der gubben lå
Hun sto i mot presset
Satte ned fot
Og viste hvem hun er

Asbjørn Tjugen,Holmedal

Fellesorganisasjonen (FO) i Sogn og Fjordane er alvorlig uro for den dramatiske nedbygginga av tilbodet innan psykisk helsevern og rusbehandling, som ser ut til å bre om seg i helseforetaka landet over. FO sine tillitsvalgte varslar om innsparingar i millionklassen ved mange helseforetak. Innsparingane, særlig innan psykisk helsevern og rusbehandling, rammer alle aldersgrupper, også barn og unge. FO Sogn og Fjordane meiner det er urovekkande at tilbod vert nedbygd for nokre av dei mest sårbare gruppene.
Fleire utviklingstrekk er urovekkande:
• Nedlegging av lokale døgntilbod som vert erstatta – om dei vert erstatta – av poliklinikkar og ambulante tenester.
• Nedbygging av tenester i helseforetaka før tilpassa, lokale, tilbod er på plass i kommunane.
• Spesialisthelsetjenesta vert nedbygd uten at det er dialog med kommunane om kva som kjem i staden.
Opptrappingsmidlar har styrka psykisk helsevern. Den sterke og generelle nedbygginga vi no ser er klart i strid mot den politiske prioriteringa mennesker med psykiske lidingar har hatt gjennom ei årrekke med opptrappingsmidlar.
På spørsmål om konsekvensane av at samhandlingsreforma vert innført frå 1. januar 2012, uttalte helse- og omsorgsminister Grethe Strøm-Erichsen i Stortinget 30. august i år: ”Jeg har allerede tidlig i 2011 understreket overfor de regionale helseforetakene at omstilling i tjenestetilbudet som berører kommunene, ikke skal gjennomføres før kommunene er i stand til å håndtere de nye oppgavene. Videre har jeg vektlagt at lokalt utviklings- og omstillingsarbeid må ivareta kravet om gode og bredt involverende prosesser.”
FO sine tillitsvalgte i helseforetaka melder no frå om at statsrådens signalar enten ikkje er forstått eller vert aktivt motarbeida. FO kan ikkje akseptere at økonomiske innsparingskrav rammar nokon av dei mest sårbare gruppene i samfunnet.
FO Sogn og Fjordane er sterkt uro for at innsparingstiltaka, som no vert vedtekne rundt om i helseforetaka, både innen psykisk helsevern og rusbehandling, svekker kvaliteten på tilboda og gjer det vanskeligare og holde på og utvikle opparbeida god, helse – og sosialfaglig kompetanse innan desse tjenestane.
I Sogn og Fjordane gjeld dette først og fremst nedlegginga av “Familiehuset” og Familieavdelinga ved Tronvik. I framlegg til budsjett 2012 vert det forestått ein reduksjon på 8 årsverk innan psykisk helsevern for barn og unge (BUP), 5 av dei gjeld Familiehuset. Tiltross for at argumentasjonen for nedlegging av Familiehuset er at behandling skal skje poliklinisk så vert det forslått ein ytterligare reduksjon med 3 årsverk for poliklinisk og amulant teneste ved BUP. Det har tidligare vert gjeve lovnad om opning av rusposten på Eid, dette vart gjort i samband med omstillinga ved Nordfjord sjukehus. Der er ikkje avsatt midlar til rusposten på budsjett for 2012. Samstundes med reduksjon i tilbodet innan psykiatri og rus registrer vi at det er foreslått ein auke på 5,6 årsverk innan stab og støttefunksjonar ved Helse Førde. For oss er det ein tankevekkar at byråkratiske funksjonar prioriterast på kostnad av funksjonar med direkte pasienthandsaming.

FO Sogn og Fjordane
Kjersti Øverlien
Avdelingsleiar
Sølvi Solvang
Avdelingssekretær

Så var vi i advent. Tida for lysande stjerner i vinduet, overflod av klementiner, en ekstrem forkjærlighet for fargen lilla, grantre, og snø. Trur ikkje eg veit om andre tider på året då det er generell konsensus om at snø hadde no vore fint. Og den må då ligge til jula er over, eller iallefall over første julehelg.

Og dette er då tradisjonsårstida. Her er det mykje en må gjere, fordi det er tradisjon. En skal fråtse i nøtter, for det står jo store skåler med driten overalt. Det skjer jo ikkje ellers, men i jula, så er det plutselig godt. Klementiner er vel sesongbasert, men rundt jul skal en lesse nedpå. Og kakemenn, ein smaklaus kjeks som er dårleg dekorert må ein såklart ete og ha svært lyst på rundt jul. Den ville jo ikkje vart to veker om dette blei slept på det opne markedet. Tradisjonar. La oss ikkje gløyme marsipanen som tydeligvis er ein slags høgtids- og festsnack. Aldri likt marsipan eg, så den julegrisen vil eg ha meg frabedt.

Det norske folk fekk også problemer med julebaksten sin fordi det ikkje fanst nok smør i landet. Og når ein stopper varebillass fulle med smør på grensa, kan ein lure om ikkje desse tradisjonane har gått vel langt. Småkaker er vel og bra det, men å gjer seg til kjeltring for å få småkakene i hus blir vel å gå over grensa, bokstavelig talt, uten reint mjøl i posen, men smør.

Men det største irritasjonsmomentet er når alt dette hysteriet starter. Både kakemenn og julebrus var vel i butikkane i tidlig oktober. Julelysa i gatene lyste lenge før advent egentlig begynte. Tilboda var igang månader i forvegen. Jul er jo kjekt det, men eg er jo ikkje interessert i å vere lei av heile høgtida før den i det heile tatt har begynt. Skal ein begynne å sette gule kyllingar i vinduet i tidlig februar fordi påska kjem innafor eit par månader?

Julehandelen er også stort sett eit mareritt. Eg, som mange andre har jo ikkje ide om kva ein skal kjøpe til dei nærmaste. Og det ender jo opp med at alle kjøper ting ingen egentlig trenger. 22. desember, finner du nok ein god flokk på Clas Ohlson, der dei kjøper gaver til heile familen. Enda eit verktøysett til far, noko lysande evt kjøkkenaktig til mor, noko fullstendig tilfeldig til søster, og noko heilt ubrukelig datautstyr til bror. Det heile virker etterkvart som ein Øystein Sunde låt, kjekt å ha. Og alle kjøpmenn fryder seg.

Så gje meg gjerne jul, snø, advent, lys, klementinar, julebrus, juleøl, forferdelig akevitt, snop, dårlige filmar fra morning til kveld, kakemenn, marsipan (til andre), julebrød (uten rosiner), og julepresangar. Men kan vi prøve å begrense det meste til jula?

…eller er det berre meg?

To jaktforskrifter har vært på høring i høst. Snart vil det bli avgjort om det skal tillates en prøveordning med buejakt i Norge, og om hjortejakta skal starte allerede 1. september.

Rådet for dyreetikk frarådet i en uttalelse av 2001 en prøveordning med buejakt, med begrunnelse i dårlig treffsikkerhet og økt fare for lidelse, og fordi gjeninnføring av jakt med pil og bue kan gi negative utslag i holdninger. Buejakt er et steg inn i fortiden, og et signal om at man tar mer hensyn til en interessegruppes ønske om sport og spenning enn til dyrene og allmennhetens økende bevissthet om dyrs egenverdi og følelser.

Norges Buejegerforbund støtter seg til dansk statistikk om buejakt, som viser 5 % skadeskyting på store dyr og 2 % på små dyr – en studie som baserer seg på egenmeldinger fra jegerne. En annen rapport fra USA som behandlet data fra 104 bueskyttere i perioden 1989 til 2006, viste en skadeskytingsprosent på gjennomsnittlig 18 % for hvithalehjort. Deer Search, Inc., en amerikansk organisasjon som driver ettersøk med hund, viser til at hjort skadeskutt med pil er generelt mye vanskeligere å ettersøke enn hjort skadeskutt med krutt.

Det er allerede store uløste etiske problem knyttet til jakt med kruttvåpen. Vi trenger ikke nye jaktformer, nye måter å skade og drepe dyr på og nye problemer knyttet til menneskers utnytting av dyr. Vi trenger derimot større respekt og forståelse for dyr og erkjennelse av at de opplever smerte, redsel og lidelse på samme måte som oss selv.

Ti dager fremskyndet jaktstart for hjort er også et steg i feil retning – mot en enda mer inhuman jakt, der hensynet til dyrene blir borte i ønsket om en mest mulig effektiv forvaltning. Mange kalver fødes på seinsommeren og høsten – en forskyvning av kalvingstid som er antatt å ha sammenheng med at kalver vokser opp morløse og tar kalv seinere enn normalt. Jaktstart 1. september vil øke risikoen for å skyte koller som har små, ennå flekkete kalver liggende i skjul. I tillegg vil kalver som er født på normal tid om sommeren få ytterligere redusert overlevelse når de etterlates morløse tidlig i jakta.

Det kan ikke vedtas nye jaktforskrifter som direkte strider mot annet lovverk. Dyrevelferdsloven slår fast at dyr skal behandles godt og beskyttes mot fare for unødige påkjenninger, og at det er forbudt å hensette dyr i hjelpeløs stilling. Med fremskyndet jaktstart vil man få en situasjon der jegerne i høy grad risikerer å påføre dyr store lidelser på grunn av jakttidsrammene. Her har Direktoratet for Naturforvaltning et stort ansvar for å motvirke dyretragedier og unødige lidelser. Gjeldende lovverk umuliggjør en jaktstart som vil hensette enda flere kalver i hjelpeløs tilstand og forsterke lidelsene ved jakta.

Vi bør som samfunn bevege oss bort fra synet på dyr som objekter for menneskers fornøyelse, og mot en anerkjennelse av at også dyr har grunnleggende rettigheter som vi ikke kan overse. Den nye dyrevelferdslovens bekreftelse av dyrs egenverdi er et skritt i riktig retning. Dette må også få konsekvenser for annet lovverk som gjelder dyr.

De står overfor ei svært alvorleg avgjersle, når de skal seie ja eller nei til Vindkraft utbygging i Bremanger.

Ha Terra-saka friskt i minne, og ikkje la dykk lure av utspekulerte utbyggarar som seier og gjer kva som helst for å få dette i gjennom. Dei veit godt at dei må ”smi mens jernet er varmt”, det er ikkje mange år til at eit slikt forslag kan sjå langt etter eit ”ja” frå kommunestyremøtet. Litt god gammaldags ”bonde-skepsis” kan komme godt med her.

Vindkraftutbyggarane har det travelt med å få godkjent anlegga sine på vestlandet, før ulempar og alvorlege konsekvensar blir allmenn viten.

Det ironiske med den planlagde vindkraftutbygginga er, er at ein byggjer ut for å produsere miljøvennleg fornybar energi, men alle som er i mot er stort sett miljøvernorganisasjonar og den miljøbeviste del av befolkninga. Kva er det som gjer at nokon er positive til slike dramatiske inngrep i eit område som er klassifisert til ”stor regional verdi”? Og kvifor ikkje bruke pengar og ressursar på å effektivisere dei vasskraftverka og linjene vil allereie har. Siemens og Bellona har bevist at vi kan
auke energiproduksjonen vår med 20 TWH ved å effektivisere eksisterande anlegg, det er 7 TWH meir enn det vi har forplikta oss internasjonalt å produsere.

Men problemet med effektivisering av eksisterande vasskraftverk er at det ikkje gjev meir pengar i kassa til ”grådige” grunneigarar, utbyggarar og kommunar. Og dei ekstra kronene er vel også den einaste grunnen til at nokon kan vere for slike inngrep. Er det verd det?

Husk også at de som seier ja til dette må for alltid stå til ansvar for kva de har gjort. Husk at det er de som har all skuld når vi i framtida seier ”dette skulle vi aldri ha gjort!”. Vi kan ikkje skulde utbyggarane, dei har fått ja frå grunneigarar og politikarar. På same måte som Terra-meglarane fekk signatur på sitt papir.

Kva følgjer kan dette få for komande generasjon? Bremanger Kommune har stadig forsøk på å få utflytta Bremangarar tilbake til kommunen. Eg kan for min eigen del seie at ei vindkraftutbygging lokkar ikkje meg heim, heller tvert imot. Ein set også store ”kjeppar i hjula” for vidare utvikling av det som kanskje er Bremanger sitt største produkt i framtida, nemleg naturen. Eg kan ikkje sjå føre meg ei einaste næring i framtida som kan nyte godt av eit fjell pepra av vindmøller.

Som NRK journalisten påpeikar i klippet frå Ut i Naturen(sjå adresse under), vil kanskje inntekter frå framtidig øko-turisme kome lokalbefolkninga minst like mykje til gode som inntektene frå vindmøllene. Sjølv om øko-turisme ikkje gjev dei store inntektene i Bremanger endå, sørgjer enn i allefall, ved å gå inn for vindkraft, at komande generasjonar heller ikkje vil kunne starte opp med slik næring.

Husk også at OljeNoreg i dei fleste samanhengar er skrytt opp i skyene når vi snakkar om teknologi og kompetanse. Likevel vel ein no ei svært primitive løysingar, i jakta på ny fornybar energi. I mine auge er det svært lite miljøvennleg å øydelegge slike naturområder for å produsere meir fornybar energi, samtidig som alle våre eksisterande vasskraftverk kunne vore utnytta langt betre.

På same måte med Hardangermastene. Ikkje fortel meg at vi ikkje kunne lagt kabelen i fjorden, vi har både pengane og teknologien som skal til. Noreg har nyleg bygd verdas lengste og mest kompliserte rørledning på havbotnen, 1300 km frå Aukra i Noreg til Easington i England, gjennom svært vanskeleg terreng. Så når ein no vel primitive løysingar for både Bremanger og Hardanger, der ein utset naturen for alvorlege inngrep, er det ikkje mangel på teknologi som er problemet. Men mangel på vilje til å investere i løysingar som produserar fornybar energi og samtidig skånar naturen.

Er det rett at vi skal ofre vår unike kyst for å forsyne Europa med energi. Eg trur vi skal sjå langt etter at Europa ofra sine flottaste område i Alpane for same sak. Alpe-landa, som er komen langt lengre enn oss i Noreg når det gjeld turisme, veit godt at turistane ikkje er interessert i vindmølle-safari. Etterspurnaden etter urørt natur vil bli større i framtida, og om vi då har klart å holde fingrane våre vekke frå det som enno er urørt, har Noreg mykje å kunne tilby.

Eg tenkjer at vi burde ha vore komne lenger enn dette i 2011, å byggje ut heile norskekysten til eit industriområde, fint kalla ”vindpark”, må vere gamaldags. Med litt vidare forsking er det ikkje lenge før ein har mykje betre alternativ som kan utvinne meir energi og samstidig bevarar naturen. Det blir som å kjøpe seg skrivemaskin dagen før datamaskina vart lansert.

I første omgang kan vi starte med å effektivisere vasskraftverka våre, her har vi den teknolgien som trengst.

Eg oppfordra alle til å sjå Ut i Naturen sitt program om vindkraftutbygging, bruk denne adressa: http://www.nrk.no/nett-tv/klipp/193197/

Bekymra helsing

Kristian Kvamme

Klasebomber er eksplosive våpen som deler seg opp i mange bitar, og eksploderer utover eit stort område. Bombene er konstruert for å drepe fiendar og køyretøy. Nokre typar er konstruert for å øydelegge rullebaner og kraftlinjer, og nokre er konstruert for å spre kjemiske og biologiske våpen.

Veldig mange av dei klasebombene som vert avfyrt eksploderer ikkje umiddelbart. Dei vert liggande spreidd utover eit stort område, og er til fare for sivile. Uskyldige – barn, blir offer for ei konflikt dei aldri hadde noke med å gjere, gjerne i lang tid framover. Altfor mange blir offer.

Det er kostbart å lokalisere og uskadeliggjere dei ueksploderte bombene som sprer seg utover. Arbeidet er vanskelig og tidkrevjande.

Det finnast dei som jobbar med det, men jobben går ikkje fort nok. I medan blir nokon drept i det dei springe bekymringslaust over eit jorde, i det dei tenar for livets opphald, eller i det dei er på veg til skulen. Mange lever i ei konstant frykt for å bli tatt av ei bombe som ligger og skjuler seg under jorda. Ein kan aldri vite kor dei er fordi rekkevidda til ei klasebombe er så stor.

106 land har signert klaseammunisjonskonvensjonen som forbyr denne type våpen, men kun 36 land har ratifisert den. Det betyr at i praksis er det berre 36 land som tar total avstand for bruken av klasebomber i dag.

Lite kan vi gjere med dei blindpassasjerane (ueksploderte bomber) som allereie er spreidd utover delar av vår jord – ein vil sjølvsagt halde fram med det seige arbeidet med å uskadeliggjere dei – men, vi kan gjere noke med framtida. Ta avstand frå klasebomber. Sei nei.

Norge har ratifisert konvensjonen, men vi skal ikkje langt for å finne land som ikkje har det. Det er ein lang veg å gå til ei klasebombefri verd, men det er absolutt ein sti vi må legge ut på, og du må bli med.

Klasebomber er frihetsfrarøving.

Seier du ja til friheten? – Sei nei til klasebomber.

Dorte Gytri
Elev ved Fredly Folkehøgskule

Dersom Stein-Arne Ottesen vil bruke klimaomsyn som argument for vindkraft, må han vere i stand til å fortelje kor mykje mindre klimagassutsleppa vert. Om det blir sett opp turbinar som leverer ein TWh (1 milliard kWh), kor mykje går utsleppa av CO2 ned av den grunn?
Så konkret må oppgåva vere. Så lenge ingen kan levere svaret, vert agitasjonen for vindkraft som klimatiltak ståande som misvisande reklame. Straum som går inn i vanleg forbruk, blir ikkje meir ledig for å hjelpe klimaet enn den krafta vi alt har i nettet.
Ottesen har ei rekkje moment som han meiner er argument for meir kraftindustri. Verda treng meir kraft, i Sogn og Fjordane skal vi tene pengar på det, og vi skal sikre industrien. Til det siste meiner han vi treng overproduksjon i våte år. Ja vel, eit slikt overskot har vi hatt i årevis. Sogn og Fjordane eksporterer halve vasskraftproduksjonen. Det skal ikkje mykje avislesing til for å få vite at det er andre ting enn mangel på kraft som er problemet for industrien.
Det er ikkje mogeleg, dersom meir kraft skal hjelpe klimaet, å bruke denne straumen til industri eller anna forbruk. Det blir ikkje mindre utslepp av CO2 av at prosentdelen av fornyeleg energi går opp i eit samfunn, dersom den nye produksjonen kjem i tillegg til anna forbruk. Mindre utslepp av fornyeleg energi får vi berre dersom den nye energien går til å erstatte fossile brennstoff. Då er det ikkje snakk om å auke forbruket til meir ”verdiskaping og velferd”. Den doble bokføringa som Ottesen leverer, kan ingen revisor godta. Mindre utslepp, målt i tonn, er det einaste med meining som klimatiltak. Jamvel om utsleppa aukar mindre enn dei elles ville gjort, vert klimapåkjenningane større, ikkje mindre.
Etter at klimadebatten dukka opp, har mange redusert ordet miljø til atmosfæren. Dersom vi skal halde oss til dette, er det berre tiltak som reduserer utsleppa av klimagassar som fortener etiketten miljøvenleg. Om ein million vindturbinar ikkje gjorde noko som helst skade på landjorda, er det ikkje noko miljøvenleg ved dei utan at dei er gjev mindre av forbrenningsgassen CO2 i atmosfæren. Men skade gjer dei. Når dei drep havørn og kvestar sjøfugl, går dei ut over det som er ei påtrengjande oppgåve over heile verda: å berge livet på jorda. Dette er ikkje avdanka tankar frå 1970-åra. Både oppgåva og innsatsen er mykje større no enn då, fordi mange fleire har skjønt at det er viktig, også for menneska.

Erik Solheim, Førde

Kystpartiet sier klart ifra; Ikke rør Grunnloven!
Du må ikke sove", skrev dikteren og det gjelder fortsatt. Kystpartiet har vern av Grunnloven
som et av hovedprinsippene i partiprogrammet og det står vi fast på. Kystpartiet sier fortsatt;
Nei til EU samt at vi ønsker å si opp EØS- og Schengenavtalene.
Foreliggende forslag fra Arbeiderpartiet og Høyre om å redusere Grunnlovens krav til flertall
fra 3/4 til 2/3 deler ved avståelse av suverenitet, må derfor sees som et direkte angrep på Grunnloven
og manglende respekt for folket som har sagt NEI i to folkeavstemninger !

Kystpartiet tar folket på alvor!

For Kystpartiet
Erling Skåtøy
Partileder

Førre veke sendte eg som møtande stortingsrepresentant eit skriftleg spørsmål til finansminister Sigbjørn Johnsen som eg er viss på at, dersom det blir teke til følgje, vil føre til betre næringsutvikling i kommunane. Eg utfordrar finansministeren på at kommunane bør få halde på delar av selskapsskatten lokalt.

Mitt utgangspunkt er enkelt: Den verdiskapinga som blir til i bedrifter i næringsvennlege kommunar bør òg kome dei same kommunane direkte til gode i form av auka inntekter. I dag er den einaste reelle moglegheita for kommunane som ønskjer å auke sine inntekter som følgje av lokal verdiskaping – å innføre (og auke) eigedomsskatten. Eigedomsskatten er grunnleggjande usolidarisk og ei ekstra byrde for både næringsliv og privatpersonar. Derom kommunane heller får halde på ein del av selskapsskatten vil dette kome kommunane til gode utan at det aukar skattetrykket for bedriftene. Ei slik løysning vil vere god for både næringslivet og kommunen. Og følgjeleg også innbyggjarane. Det bør lønne seg for kommunane å leggje til rette for næring. Då må vi også ha eit skattesystem som reelt gjer meir igjen til næringsvennlege kommunar.

Av Jacob Nødseth, 1. vara til Stortinget (H)

Demokratiet har omkring 200 års fartstid i Vesten. Då folket i det som skulle bli USA starta opprør mot det britiske kongeveldet, var hovudpoenget at folket skulle styre. Arbeidet med å lage grunnlova gjekk over fleire år, og grunnlova for USA var på plass i 1787. Grunnlova kan endrast, få tillegg, og dei som kan endre grunnlova, skal vere folkevalde. Den store franske revolusjonen starta i 1789. Tredjestanden proklamerte at dei representerte heile folket. Fransk historie inneheld mange grunnlover, men at folkevalde skal lage grunnlova, det står fast. 1814 vart eit utruleg år for Noreg. Den folkevalde forsamlinga på Eidsvoll laga grunnlov. Etter det har folket sin einerett til å lage både grunnlov og lover stått fast.

EU og traktatar
Landa som er med i EU, har kvar sine grunnlover. EU har laga mange traktatar, rammer for korleis det skal samarbeidast innanfor EU. Nokre av dei: Roma-traktaten 1957, Maastrich-traktaten 1992, Amsterdam-traktaten 1997, Nice-traktaten 2001, Lisboa-traktaten 2007. I 2004 var Traktaten om ei grunnlov for EU laga ferdig. Då folka i Frankrike og Nederland røysta nei til grunnlovstraktaten i 2005, vart det inga grunnlov. Lisboa-traktaten vart laga i staden. Berre i Irland vart det folkerøysting om Lisboa-traktaten, og i 2008 røysta 53,4 % nei i Irland. For å utvikle EU vidare har alle nye traktatar redusert makta til dei folkevalde i kvart medlemsland, og har styrka makta i EU-organa. Nye traktatar har kome tett.

Budsjettunion er eit nyord
No er EU-prosjektet i store vanskar. Europrosjektet også. Stats- og regjeringssjefane i EU er no ( 8.-9. desember) i toppmøte i Brussel og leitar etter grep mot krisa. Målet er å stagge gjeldskrisa. I praksis å late folk flest betale for krisa. Dei statane som ikkje lagar statsbudsjett ut frå dei retningslinjene EU gjev, skal straffast. Og straffa skal kome automatisk. Leiarane vrir seg; Må ein ny traktat til? Kan det vere nok med ein tilleggsprotokoll? Kan dei gjere lure grep, som ikkje krev godkjenning i dei nasjonale parlamenta? Nyordet budsjettunion svirrar i lufta. Bak ligg at stats- og regjeringssjefane i EU skal kunne tvinge dei folkevalde parlamenta til å innordne seg. Vegen vidare vil måtte gå mot ein EU-stat, eit føderalt EU.

Mot ei demokratisk krise?
I demokratiet er det folket som har suvereniteten, retten til å styre og retten til å lage lovene. EU er no i ei økonomisk krise. Ein del av dei tiltaka mot krisa som no vert diskuterte, ser ut til å føre ut i ei demokratisk krise. Dersom dei styrande fiklar med folket sin einerett til å lage grunnlov, lage spelereglane for korleis det skal styrast, då vil den demokratiske krisa kome i fokus.

Asbjørn Geithus
medlem i Nei til EU

Når fire av energi- og miljøkomiteen er på ein betalt tenestereise til Sør-Afrika for å vere med på klimaforhandlingane, og vel å reise på safari for å sjå på skogplanting er det nesten slik at det ikkje går an å tru at det er sant.
Leiaren i denne komiteen Erling Sande frå Nordfjord, har i fleire år fronta vindkraftutbygging og fornybar energi satsing. Når han så er på ein konferanse der det er direkte samanheng mellom klima og fornybar energi bør han vere så pass til kar at han klarer å konsentrere seg om oppgåva, og ikkje leike turist. Dersom Sande trur at folket i Norge er dumme nok til å tru på historia om skogplanting er han på ville veier. Han har ikkje noko behov for å reise til Sør –Afrika for å sjå på skogplanting, han kan berre sjå seg om i eige Fylke for å sjå korleis det ikkje skal vere. Men det er vel kanskje ikkje like spennande som å reise til eksotiske varme strøk for å studere Baobab treet, eller” opp-ned” treet som det og vert kalla.
Dette er så frekt og arrogant at desse fire personane burde verkeleg tenkje på om dei er på rett plass. Mest truleg burde desse vike plassen i komiteen for nokon andre som bryr seg om klima og miljø. Uansett burde saka vere så pass alvorleg at nokon tek tak og ordnar opp i den. Når andre folk i dette landet vert pålagde å reise på kurs eller konferansar må dei stille opp, og skal vi på ferie må vi jaggu betale det sjølv. Sande mister all truverd, om han han bryr seg når han den eine dagen frontar kyst-Noregs viktigaste kamp på lenge , vindkraftutbygging, for så å reise på ”jalla”tur i jungelen. Meir opp-ned går det ikkje an å bli.

Det satt mange unge tilflyttere og tilbakeflyttere i Bystyresalen i Florø på tirsdag, tilhørere med et håp om at Flora Bystyre ville vise mot, visjoner og for en gang skyld ikke la seg blende av ordet “industri”. Det var med enorm skuffelse vi innså at endel ting aldri endrer seg i Flora. Det er fremdeles slik at industri alltid prioriteres over natur. Dette er utrolig gammeldags og visjonsløst, og ikke fremtidsrettet på noen måte.

Takk til de politikerne som av ulike grunner viste motstand – Katrine Dale, Jan Henrik Nygård, Bengt Solheim Olsen, Jan Arve Midtbø, Bente Nilsen Halvorsen, Elisabeth Norman Leversund, Oscar Bergheim, Odd Bovim, Hanne Husabø Kristensen, Anne Lise Nordstrand, Bjørn Hollevik, Jarle Storevik og Embla Belsvik.

Av: Kjetil Høidal, Eivind Hauge, Sara Steine, Svein Bruheim, Sissel Strømmen, Siri Stavang, Silje Jansen Nybø, Janne Kristin Fristad

Det satt mange unge tilflyttere og tilbakeflyttere i Bystyresalen i Florø på tirsdag, tilhørere med et håp om at Flora Bystyre ville vise mot, visjoner og for en gang skyld ikke la seg blende av ordet “industri”. Det var med enorm skuffelse vi innså at endel ting aldri endrer seg i Flora. Det er fremdeles slik at industri alltid prioriteres over natur. Dette er utrolig gammeldags og visjonsløst, og ikke fremtidsrettet på noen måte.

Takk til de politikerne som av ulike grunner viste motstand – Katrine Dale, Jan Henrik Nygård, Bengt Solheim Olsen, Jan Arve Midtbø, Bente Nilsen Halvorsen, Elisabeth Norman Leversund, Oscar Bergheim, Odd Bovim, Hanne Husabø Kristensen, Anne Lise Nordstrand, Bjørn Hollevik, Jarle Storevik og Embla Belsvik.

Av: Kjetil Høidal, Eivind Hauge, Sara Steine, Svein Bruheim, Sissel Strømmen, Siri Stavang, Silje Jansen Nybø, Janne Kristin Fristad

Så er vi i gang med nye rundar om Astruptunet og Astrupkunsten. Snakk om å gå i ring! Underteikna sat i styret for Astruptunet i ein periode utan å få responsfor mine synspunkt. Det siste eg gjorde var å ta ei synfaring på Astruptunet saman med Per Astrup ein vakker sommardag. Dette var i 1995 og Per Astrup kunne fortelje korleis hagen var på Astrup si tid. Eg fann det så viktig og interessant at eg tok kontakt med etterfylgjar i styret og kommunen for å fylgje opp dette vidare for å få restaurert hagen tilbake til det den ein gong var. Det verkar ikkje som nokon ting har skjedd. No har det vore eit symposium om Astrups hage. Men no er Per Astrup død, så det er litt seint å først starte no etter å ha skusla vekk den kunnskap han sat inne med. Dette synest eg er elendig arbeid av dei som skal ivareta Astruptunet.
Astruptunet er meir verd enn nokon annan kulturinstitusjon i fylket, inkludert det nye museet i Førde, men har aldri vore prioritert av Fylkeskulturutvalet med midlar fordi det ikkje var fylket sin eigedom. Det var derfor merkeleg å lese fylket sin søknad til Kultur-departementet om midlar til museet i Førde. Det var ingen andre grunnar i søknaden enn Astruptunet og Eikåsgalleriet og det var svaret som gjekk igjen på alle spørsmål. Hadde museet vore plassert på Jølster, så kunne eg ha forstått søknaden, men at Astruptunet og Eikåsgalleriet skulle vere grunnlag for å bygge eit kunstmuseum i Førde hadde eg vanskeleg for å skjøne.
Det er på tide å ta Astruptunet opp til seriøst arbeid. Fylket hadde midt på 90-talet Norsk Kulturråd på besøk. Astruptunet stod på topp på ynsjelista over det dei ville vitje. Fylkesgalleriet var ikkje på ynskjelista! Men fylkeskulturadministrasjon har aldri prioritert Astruptunet med midlar! Har dei mangla kulturforståing?
På eit landsmøte i FrP klarde Finn Ove Njøsen og underteikna å få nestleiar i stortingskommiteen, Jan Simonsen, med på å gå inn for å føre Astrupkunsten i Rekstensamlinga tilbake til Jølster og Sogn og Fjordane. Dette vart seinare vedteke i Stortinget. No undrar eg på kor det vart av desse måleria i Reksten-samlinga. Eg må seie at eg er både frustrert og irritert over manglande framdrift når det gjeld Astruptunet og at ikkje meir vert gjort for å ivareta den skatt Astrup har etterlate seg. Astrup er trass alt truleg den største biletkunstnar etter Munch. Tida er for lengst inne til å få gjordt noko og ikkje berre prate og drive politikk på Astrup sin bekostnad.

Magne Dvergsdal

Om du er nesten fornøgd med jobben
Og løna oppunder da du hadde tenkt
Om du rakar deg gjennom dagen
Utan verken å bli utsleten eller sprengd

Om kollegaene stort sett er greie
Bortsett frå ein som alltid skal klusse det til
Slik at andre verte sure og leie
Og sjefen vert galen og vill.

Om huset er nesten stort nok
Skulle berre hatt ei ekstra ark
So skulle eg ha vølt nokre dører
Enten er det knirk eller slark

Om du nesten er fornøgd med bilen
Den skulle vore grøn i staden for blå
Og så eit irriterande merke bakpå døra
Det var litt for myrkt då du rygga på.

Og så om kroppen er rimeleg greie
Berre at bringa hev vorte noko si`
Men så lenge ein slepp å bruke bleier
Skulle vel ein vere rimeleg takksam for sitt liv.

Det at ungane ter seg nokolunde
Ikkje har starta med steling eller spel
Så får ein vere nokolunde nøgde
Berre ein kan få fred eit lite bel

Og kåna ikkje verte for strenge
Sler meg med kjevle når eg kjeme heim
Etter at eg har vore umeldt borte i ei veke
Eller kjem misstenkjeleg sein

So suma sumarum er livet
Ein strålande glans i safir
Eg har de vel supert må vete
I mitt einfoldige og innhaldsrike liv

Ja eg vel storkreven kan hende
Eg skulle vel helst vore nøgd
Eg kan då ver gla at eg leve
Og ikkje ned i jorda er pløgd

For den tid den kjem vel kan hende
Viss eg ikkje lukt opp til himlen vert rykt
Då kan eg iallfall ikkje tilbake her vende
Til dette som er både lagleg og trygt.

Det er vel omtrent slik livet er – nokolunde ikkje aller verst. Diktet er henta frå diktheftet “11 dikt” som kom ut 11.11.11.