Viser arkivet for februar, 2015

Varmare, våtare og villare

.
Varmare,våtare og villare er spådomane om klima framover og det kommunane må førebu seg på. Varmare, våtare og villare rimar, men stemmer dette med erfaringar med klima i tidlegare tider? Norges storheitstid var i den varme perioden frå 800 til 1300 etter Kristus. Det var vesentleg varmare enn i dag og det var nok heller ikkje store klimautslepp. Men så skjedde det noko dramatisk med klima som vi i dag ville fått store problem med å takle sjølv med klimaforlik på Stortinget, med klima-minister, med klimakvoter og med CO2avgifter, kollektivtransport,elbil, o.s.v. Vi hadde då hatt ein lang periode som var varmt klima, men det var ikkje vått og vilt. Men kaldt, vått og vilt vart det etter 1315. Våren 1315 var kald og våt i store deler av Europa og regnet og kulden heldt fram heile sommaren og avlingane vart ein katastrofe. Fornuftige folk meinte at Herren sin rettferdige vreide av ein eller annan årsak vart retta mot oss menneske. Sommaren 1316 vart like ille. Kyrkja helt seremoniar der det vart bedd om betre ver. I Paris marsjerte religiøse prosesjonar barbeint gjennom byen, men utan resultat. Først etter 1322 kom det nokre år med betre ver. Men det var likevel ingen tvil om at det hadde skjedd ei dramatisk klimaendring, vi var på veg inn i den vesle istida.
Vi må spørje oss om slikt kan skje igjen? Svaret er definitivt ja. Etter kvart som jordaksen rettar seg opp vil det kome mindre solenergi inn i polområda både på den sørlege og nordlege halvkule. Det er omlag 10 000 år sidan aksestillinga gav maksimal solinnstråling. Vi ser at etter 8 000 år sidan har temperaturen gått gradvis nedover i ein syklus på 41 000 år. Om alle politiske parti inngår klimaforlik på Stortinget, så vert nok effekten på klima den same som vi opplevde i Paris i 1316 eller om alle bispane i Norge i dag gjekk barbeinte mellom Oslo og Bergen.
Før den vesle istida var klimaet mykje varmare enn i dag. Likevel fekk vi dramatisk endring av klima på kort tid og slikt kan skje igjen nærmast over natta. Vi ser også at CO2 aldri har styrt temperaturen, så der er lite å hente. Å bruke milliardar på klimatiltak som ikkje verka burde vere straffbart. Men så lenge NRK og avisene i landet er heilt indoktrinerte på hypotesa om CO2 sin innverknad på klima, vil vi halde fram med sløsing av midlar på budsjetta som kunne vore nytta til framgang for innbyggjarane i landet.

Magne Dvergsdal.

Eit inkluderande samfunn

I kommunestyremøte i Naustdal torsdag 12.02.15, gjekk ordføraren i Naustdal langt i å skulde Førde for å gje Naustdal ei “kald skulder” i Engebøsaka. Saka der dette vart tema var sak om kommunereform og framdrift i utgreiing av nye kommunemodellar/grenser.

Ordføraren hadde ulike vinklingar og tema føre seg, men det toppa seg då han drog Engebøprosjektet inn i debatten, som grunn for kvifor vi og burde sjå på eit alternativ der Naustdal går saman med Florø og Askvoll. Lattermildt er vel kanskje ei grei beskriving på denne argumentasjonen. I høyringsrundene i forkant av Naustdal sitt skjebnesvangre vedtak 11.05.2011 gav Førde tydeleg signal om kva dei meinte om Naustdal sine planar for Førdefjorden. Men dette brydde Naustdal seg lite om, og tura på som om ingen skade skulle skje.

Ordføraren har tydeleg engasjert seg 100% og vel so da, i å sable ned all kritikk av planane. Og går ikkje det, so truar han med å vende ryggen til dei som “obstruerar”. Dette vert tullette, og er ikkje ein strukturdebatt verdig. Naustdal kommune ligg strategisk plassert mellom Førde og Florø, men det er ikkje mykje hjelp i om ein skal gjere seg til uvens med alle.

So til det saka eigentleg dreiar seg om. Eg meiner “kommunereformarbeidet” er kome gale ut av startgropa, og generelt har lite substans. Kvifor skal ein slå saman kommunar no? Kva oppgåver skal dei “nye” kommunane ha? Kva er riset bak spegelen, og kva er gulrøtene eigentleg verd? Eg er ikkje prinsipielt i mot kommunesamanslåing, men ganske nær. Samanslåing av kommunar må skje på kommunane sine premissar, og ikkje grunna press ovanifrå. Demokratiet vert ikkje rikare av å verte smalare, og færre representantar gjer oss ikkje breiare politisk slagkraft. Kva har skjedd i Sverige, Danmark, og andre samanliknbare land?

Ein kjend Blåpolitisk tenkemåte er å samle makt på færrast mogelege hender. Er det god politikk for Naustdal, eller Sogn og Fjordane fylke for den saks skuld? Er Noreg verdas beste land å bu i grunna store sterke byar og senter? Neppe. Eg vil påstå at dette skuldast ein langvarig og sterk desentralisert maktstruktur, og stadig kamp for rettferdig fordeling. At dei BlåBlå no gjer alt dei kan for å rive dette ned er vel knappast noko bombe, men er dei ein god ide å slenge seg på?

Eg har ei utfordring til ordføraren i Naustdal, og sjølvsagt alle andre som føler seg tilskrivne:
- Kva er målet med å slå saman kommunar no? Er det demokratiet eller tenestene ein ynskjer å sentralisere?

Et prosjekt med miljøfordeler

Nye muligheter for Sogn og Fjordane

Den siste tiden har svakere prognoser for oljeindustrien og behovet for nye arbeidsplasser fått mye oppmerksomhet. Det må tenkes nytt og vi må finne nye ben å stå på. Dette representerer spennende muligheter for Sogn og Fjordane som har betydelige naturressurser. Langsiktige prognoser viser at vi vil få et betydelig kraftoverskudd i årene fremover. Dessverre gir hverken kraftproduksjon eller krafteksport høy aktivitet, sysselsetting eller særlig lønnsomhet slik det nå ser ut. Fornybar energi bør også brukes til å etablere nye konkurransedyktige bedrifter i fylket. Nordic Mining ønsker å vise vei med å bygge bærekraftig og langsiktig mineralindustri som en del av den omstillingsprosessen som Norge nå har startet på.

Forekomst i verdensklasse, naturgitte fordeler

Det er sjelden det oppdages nye mineralforekomster i verdensklasse. En av verdens rikeste og reneste titanforekomster ligger i Engebøfjellet. Dette setter Sogn og Fjordane i en særposisjon. Forekomsten ligger nært det europeiske markedet, og i et område med rikelig tilgang på vannkraft. Dette er naturgitte forutsetninger som gir oss muligheten til å etablere en ny mineralvirksomhet som kan forsyne Europa med kortreiste mineraler og råstoff. En ny hjørnestensbedrift i et området som har behov for langsiktige arbeidsplasser og samfunnsutvikling. Analyser viser til at det er de store bedriftene som bygger lokalsamfunn over tid, og som står for majoriteten av innovasjonen i næringslivet. Utvinning av rutil fra Engebø vil gi grunnlag for 500 nye arbeidsplasser på land i en 50 års periode.
Produksjon av høyverdig titanråstoff fra Engebø gir i tillegg andre industrimuligheter. Det er grunn til å tro at forbedret produksjonsteknologi for fremstilling av titanmetall vil gi større anvendelse av dette unike metallet i tiden som kommer. I et slikt perpektiv vil det være fristende å se på muligheten for metallurgisk viderforedling i Sogn og Fjordane, selvfølgelig med hjelp av lokal fornybar vannkraft.

Engebø og det grønne skiftet

I artikkelen, «Fornybare energikilder dobler strømproduksjonen» på forskning.no, kunne vi nylig lese at mineraler og metaller er avgjørende for å løse klimautfordringene og for å skape en grønnere hverdag. Det skal store mengder mineraler til for å legge om til fornybar energi, men forskningen viser at de langsiktige miljø- og helseeffektene overstiger de kortsiktige påvirkningene av økt mineralutvinning. Nordic Minings langsiktige satsning på mineraler er tuftet på en slik utvikling; ved å produsere høyren kvarts fra Kvinnherad til bruk i solceller, utvinne litium i Finland for bruk i elektriske biler, og sist men ikke minst ved å produsere rutil fra Engebø. Rutilen kan brukes til å lage miljøvennlig pigment som renser luften for forurensning, når den benyttes på bygninger i belastede byer. Titanmetall produsert fra rutil vil også bidra til et grønnere samfunn ved anvendelse i alt fra produksjon av vindmøller og solcellepaneler til mer miljøvennlige passasjerfly. Ved realisering av Engebøprosjektet ønsker Nordic Mining å bidra til å bygge bærekraftig og langsiktig mineralindustri som en del av det grønne skiftet. Norge må delta aktivt i omstillingen og ikke overlate alt til andre nasjoner.

Miljømessige fordeler

Mineralutvinning handler mye om massetransport. For de aller fleste gruveprosjekter innebærer det lang transport av malm og ferdigprodukt, fra gruve til oppredningsverk, og fra verk til utskipning og kunde. For Engebøforekomsten er det kun få hundre meter mellom uttak av malm, foredling og utskipning. De korte avstandene gir store besparelser med hensyn til energiforbruk og klimautslipp. Det naturlige eksportmarkedet for rutilkonsentratet vil være Europa, et marked som i dag importerer mesteparten av sine titanråstoffer fra andre kontinenter. Også her representerer prosjektet en miljømessig fordel med betydelig reduksjon av klimagassutslipp gjennom redusert transportavstand fra produksjon til marked.
Forekomstens beskaffenhet gjør det mulig å drive forekomsten uten store fotavtrykk. Mesteparten av malmen kan tas ut ved underjordsdrift og dagbruddsdriften kan begrenses slik at aktiviteten gir minimal synlighet i omgivelsene. Samtidig muliggjør topografien knusing av malmen inne i fjellet, med de miljømessige fordeler det fører med seg. Utvinning av titanmineraler krever ofte bruk av store landområder. Det arealmessige fotavtrykket til Engebøprosjektet er imidlertid meget lavt i forhold til tilsvarende prosjekter andre steder i verden. For eksempel er planlagt arealbruk på Engbebøprosjektet ca. 2 km2 på land og 4 km2 i fjorden, mens arealbeslag for tilsvarende rutilproduksjon i Afrika er over 100 km2.

Hva har vi lært om deponering?

Kunnskap og erfaring er viktig ved etablering av nye prosjekter. Norge har lang erfaring med mineralutvinning og ulike løsninger for deponering av restmineraler. Vi har fremdeles utfordringer fra tidligere deponeringer av gruveavgang på land, med utlekking av metaller og sur avrenning til vassdrag flere steder i landet. Landdeponier representerer ofte langvarige miljøproblemer og en vedvarende risiko for dambrudd. Selv om det er eksempler på sjødeponier som kunne vært planlagt bedre, er det få eksempler hvor sjødeponering har skapt varige miljøproblemer. De miljømessige erfaringene med sjødeponier i Norge har i hovedsak vært positive. Erfaringene fra operative sjødeponier i Norge viser at konsekvensene i stor grad er begrenset til effekter for bunndyr i deponiområdet og av midlertidig karakter. Det er ikke dokumentasjon for at sjødeponier skader fiskebestander og villaks, eller fortrenger fiskeri og havbruk – selv ikke der deponeringen foregår på langt grunnere vann. I tillegg viser erfaringene at bunndyrsamfunn raskt retableres etter at deponeringen opphører. Dette er dokumentert både på Dyngadjupet der Titania deponerte på 80-tallet, og i Bøkfjorden under driftsstopp for Sydvaranger. Vi kan ikke se at det er eksempler på at sjødeponier lager miljøkatastrofer slik det blir hevdet fra flere hold. Det er derimot mange eksempler på at landdeponier kan gi store og langvarige miljøkonsekvenser.

Bruk av restmineraler

I alle gruveprosjekter må det arbeides kontinuerlig for tilstrekkelig inntjening gjennom hele gruvas levetid. Det vil derfor være et grunnleggende ønske om å benytte, og selge så mye som mulig av de mineralressursene som utvinnes. Restmineralene fra Engebø har fordelaktige miljømessige egenskaper, og det er gode utsikter for å kunne selge en betydelig andel av disse til ulike anvendelser som masseutfylling, dikeforsterking, flomsikring og tildekning. Massene vil således kunne erstatte uttak av nye masser til disse formålene, samt redusere omfanget av deponiet. Nordic Mining vil ha et stort ressursmessig og kommersielt incentiv til å sikre anvendelse av restmineralene.

Ønsker Vestlandet å utvikle ny industri?

Planprosessen for utvinning av rutil i Engebøfjellet startet i 2007. Til sammen består konsekvensutredningen, inkludert tilleggsutredninger, av ca. 60 rapporter. Planprosessen for Engebøprosjektet har vært utforutsigbar, langdryg og meget kostbar. To regjeringer har fremholdt betydningen av å stimulere til vekst i norsk mineralindustri. Norge har til og med fått sin egen mineralstrategi. For Engebøprosjektet handler det ikke lenger om faglige diskusjoner eller manglende kunnskapsgrunnlag. Nå er det politisk vilje, retning og beslutningsevne som settes på prøve.

Vil kyrkja ha eit kaldare eller eit varmare klima?

Gjennom millionar av år har klima på Jorda alltid endra seg. Ser vi på dei siste hundre tusen åra, har kalde periodar dominert med istider opp imot 100 000 år. Normalen har vore ei iskappe over Skandinavia 2-3000 meter tjukk. Vi er no inne i ein varm periode, det vi kallar ei mellom-istid. Men denne perioden går mot slutten og då blir det kaldt også for bispane. Ser vi på klima over dei siste 10 000 åra, så var kanskje så mange som 8 000 av desse åra varmare enn i dag. Å snakke om global oppvarming i dag vert derfor tøvete. Vi er faktisk i den kalde delen av denne mellom-istida.
Fram til vi fekk FN sitt klimapanel i 1988, så vart varmare klima sett på som ei betring av klima, etter 1988 ei forverring av klima. Etter den vesle istida har vi kanskje hatt ein oppgang i temperaturen på under ei grad og vi snakkar om ei klimakrise. Det er langt igjen til dei temperaturar vi hadde for 8 000 år sidan og dei siste 18 åra har vi hatt ei utflating av gjennomsnitts-temperaturen.
Påstand om temperaturauke p.g.a. CO2 er lite truverdig. Ser vi på CO2 og temperatur dei siste hundretusen åra, så var det alltid temperaturen som gjekk opp først og fleire hundre år seinare steig konsentrasjonen av CO2 i atmosfæren. Trur kyrkja at dette har endra seg i vår tid? I så fall må vi forvente at det vert lagt fram vitskapleg bevis før ein tek standpunkt i ei så viktig sak. Men kyrkja har basert si makt på tru og ikkje på vitskap opp gjennom tidene. Å påstå at varmare klima vil føre til meir svolt verkar ikkje intelligent. Den kalde perioden i den vesle istida førte til meir ekstremvær, kraftig reduserte avlingar og hungersnaud. Folketalet i Europa vart kraftig redusert. Er det slike tilstandar kyrkja vil tilbake til? Skal vi også få heksebrenning, som kyrkja sto bak i dei hardaste åra då alle måtte kjempe for å overleve? Når norske bispar står fram på TV og forfektar eit syn på klima som ikkje har rot i verkelegheita, då må ein verkeleg vurdere ei utmelding av statskyrkja! Vil bispane ha eit kaldare eller eit varmare klima og korleis kan kyrkja påverke klimaet? Kan klimagudstenester gje oss eit betre klima?

Magne Dvergsdal.

Pengar spart?

Viser til Rattsø-utvalet sin rapport om lønsam drift gjennom meir effektiv bruk av pengar til jordbruk, distriktspolitikk og samferdsle.
No endrar dette vel seg, i alle fall når det gjeld jordbruk. Stadig fleire bruk vert lagde ned etter kvart som vi gamle stribukkane og slitarane overlet eigedomane våre til attgroing eller til ein einsleg bygdebonde. Desse ryktar etter kvart heile bygdene. Når så stadig færre finn trivnad i å bu der avdi der ikkje er eigedomar å drive og leve av, så flytter bygdefolket ut til bystroka og sentra. Dermed treng ein ikkje lenger bygge vegar for pendlarar og servicebedrifter ute i distrikta. Slik går Rattsøutvalet sine ynskjer og råd med tida i oppfylling:
Ikkje landbrukstøtte til dei som produserar mat på fjellbeiter eller på utkanttorver i bygdene, der er berre ein bonde att i bygdene i staden for før då det kanskje var 10. Pengar sparde her! Denne eine bonden kan få til gards dyrebil og mjølketankbil på geitesti. Vegen treng ikkje lenger gå gjennom bygda fram til dei som før budde der. Pengar sparde her også! Bussrutene gjennom bygdene kan avviklast. Siste bussen gjekk då bygdefolket var frakta til byen. Når folket bur i bynære strok slepp ein drive “kostbar” distriktspolitikk. Pengar sparde også her!

Ungdom og born som før lærde seg praktisk arbeid ved å gje ei hjelpande hand på garden, i skogen eller på sjøen kan no få oppleve “herlegheita” med alle tilboda som byen og tettstadane skiltar og freistar med. Ei lukke for dei som tener pengar på ulukke og fjas! Dei mest ivrige av dei nye “byfolka” kan nok få jobbar som natteravnar eller ryddehjelp i parkar og gater etter livet som gjerne føregår der, eller plukke sprøytespissar som gjerne kan pantast til gjenbruk – eller nyttast til sjølvbruk? Pengar sparde her også, kanskje?

Men kva seier så Rattsøutvalet om pengebruken innan asyl- og innvandrings-galskapen? Er pengebruken i denne sektoren gløymd? Er slik pengebruk lønsam for samfunnet? Er det her oljeøkonomien skal nyttast i staden for til matproduksjon og til levande bygder, det å ta landet og distrikta i bruk? Eg berre spør?
Talet på nordmenn går ned, men landet skal ha ein sterk folketilvekst, seier politikarane. Dette er noko dei gler seg til å vere med på, fortel dei oss. Men kva med maten då, til alle dei nye menneska som skal kome? Jau, maten må nok hentast frå område på kloden der hungersnaudene avløyser kvarandre medan menneskemassane aukar. Planen må vi tru er at når vi tek maten ut av munnen på dei som svelt, så kan vi også hente dei sveltande hit. Og dei er det millionar av! Så kan dei ete sin eigen langreiste mat her, i staden for å dyrke og ete kortreist mat heime. Dette er som å høyre glade og falske tonar frå dei sjølverklærte miljøpartia, SV, Venstre og Krf, for å nemne nokre. Her er det vel ikkje snakk om å spare pengar, men heller å tene pengar. Så får vi håpe og tru at dei tente pengane går i dei djupaste og “rette” lommane.
Ein ting synes sikkert: Alt i alt vart oljealderen ei ulukke for folk og land, “verda sitt rikaste land” lir under offentleg fattigdom medan toskeskap og “moroskap” kan symje i pengar. Slikt vert kalla lønsam drift av fedrelandet!
Jau, takk og farvel!

Norvald Aasen,
Kvammen

Nei til sal av fylket

Direktøren i Konkurransetilsynet, Christine B. Meyer, har skrive ein kronikk som ikkje kan forståast på anna måte enn at ho vil ha kraftselskapa over på private hender.

Fylket vårt er eit kraftfylke. Vi eksporterer rundt halvparten av krafta vi produserer. Bortsett frå nokre småkraftverk er det offentleg eigarskap.

Kraftselskapa er pengemaskiner. Dei skaffar kommunale ekstrainntekter. Dei gjev grunnlag for viktige arbeidsplassar i fylket. Tenk på Høyanger, Svelgen og Årdal. Desse samfunna ville ikkje bestå utan krafta. Arbeidsfolk i desse bedriftene bidreg enormt til verdiskapinga i landet.

Dersom krafta vert privat, kan ein lett tenkje seg at eigarane finn det meir lønsamt å selje krafta t.d. ut av landet enn å bruke den til drift av industri i fjordar på Vestlandet. Det har skjedd før. Konsekvensane ville bli svært alvorlege for fylket.

Dei fleste av oss burde bli sjokkerte over eit slikt forslag, men dessverre er dette enda eit forslag som går inn i rekkja av sentraliserings- og privatiseringstiltak som alle går i retning av avfolking av bygdene. Nedlegging og sentralisering av skattekontor, alarmsentralar, brannvesen, lensmannskontor/politidistrikt, legekontor, ambulansestasjonar, høgskular og lokalsjukehus. Og regjeringa sin universalmedisin mot dei dårlege tidene, kommunesamanslåing, er sant å seie også berre eit sentraliseringstiltak.

Også dei raudgrøne førte sentraliseringspolitikk; nedlegging av lokalsjukehus er vel det beste og mest alvorlege eksempelet på det.

Fagrørsla mobiliserte mot FrP-/H-regjeringa si svekking av arbeidsmiljølova. No må vi få til ein allianse av fagrørsla, kommunane, organisasjonar og enkeltpersonar. Det MÅ til dersom vi skal stoppe, eller i det minste bremse, den avfolkinga og sentraliseringa den mørkeblå regjeringa legg opp til. Og vi må gå lenger enn det. Vi må kjempe fram ein politikk som desentraliserer. Det krev at også dei raudgrøne må ta skeia i ei anna hand.

Raudt Sogn og Fjordane
Ingunn Kandal, leiar

Fantomet, Jesus eller reelt demokrati

Statar har mange oppgåver. Kvar stat lagar sine lover, også lover for kva avgifter og skattar som skal gje staten inntekter nok til å kunne betale for helsestell, utdanning, vegbygging og mykje, mykje meir samfunnet treng. Men store beløp vert lurte unna beskatning ved å registrere proformaselskap i såkalla skatteparadis. Skatteparadis er i hovudsak ein reiskap for at dei rike skal manøverere unna å betale skatt. Kven skal greie å fjerne skatteparadisa? Mange snakkar tydeleg om kor skadelege dei er, men det passar visst aldri å fjerne dei.

Ærlege toppleiarar må til
Optimistar trur at dersom toppleiarane er heiderlege og ærlege, så vil dei bruke makta si til å fjerne det negative. For oss vanlege skattebetalarar er det sjølvsagt at vi betalar skatt etter vedtekne lover og satsar. EU-kommisjonen er EU si regjering. Som president for kommisjonen er nyleg tilsett Jean- Claude Juncker. Har har bakgrunn som statsminister i skatteparadiset Luxemburg i 18 år. Revisjonsselskapet Pricewaterhousecoopers(PWC) har mange storselskap som kundar. På vegne av 350 selskap har dei forhandla fram eigne skatteavtalar med Luxemburg. Selskapa skal ikkje betale skattesatsane som lova i Luxemburg seier, men ein langt lågare skatt. Medan desse billegskattavtalene vart framforhandla, kven sat då som statsminister? Som du skjønar er svaret Jean- Claude Juncker. Skattesatsen vart sett lågt, og avtalane skulle vere hemmelege. Hemmeleghald er visst viktig for at demokratiet skal fungere skikkeleg. Men heldigvis finst det over alt folk som styggjest over ymse dei får innsikt i; og mange lek slik informasjon til media. Skatteavtalane i Luxemburg vart kjende, og sjølvsagt var dei fleste einige om at dette var ein stor skandale. Og kritikken kom. Finansministrane i Frankrike, Tyskland og Nederland var raskt ute og fordømde. Det vart reist mistillitsframlegg mot Juncker i EU-parlamentet. Men avrøysting i EU-parlamentet avviste mistillitsframlegget med solid fleirtal. Parlamentet har 751 representantar; berre 101 røysta for mistillit. Og så er alt som før. Skatteforhandlingar er dessutan ”normalt” for store selskap. I diskusjonane omkring Juncker kom det fram at IKEA i Australia har registrert selskap i Luxemburg, har sendt store overskot opparbeidde i Australia dit og har betalt 1 prosent skatt dei siste 12 åra.

Eit fantom er løysinga
Eit gamalt jungelord seier : Fantomet er hard mot dei harde. Med ei lita omskriving kan vi seie ”hard mot dei rike”, for dei rike er svært harde mot fattigfolk. Løysing: Finn ”Fantomet” og gje han vide fullmakter til å gå laus på skattejuksarane. Sosialisten François Hollande vart vald til president i Frankrike i 2012. No skulle skattejuksarane takast; Hollande visste om ein ordentleg tøffing, ein fantomperson, til jobben som budsjettminister, Jérôme Cahuzac. Endeleg!! Men så viste det seg at Cahuzac hadde hemmeleg privat konto i Sveits, og brukte den til å unngå skatt. På grunn av ein lekkasje kom dette for ein dag, og han måtte gå av. Lekkasjar er ein styggedom. Fleire og fleire skjønar at å tru at personar som Juncker og Cahuzac vil tene fellesskapet sine interesser og gå laus på skatteparadisa er naivt. Mange fantompersonar i toppstillingar har sjølve hemmelege kontoar i skatteparadis.

Jesus som diktator
Kvar finn ein den ubestikkelege og alltid rettferdige? Her må ein toppe laget, og personen må ha makt, nok makt! Eg ser berre ei løysing: Jesus som diktator. Eg har snakka om denne samfunnsstyringa med truande personar, men dei har ikkje noka tru på den. Då har dei mykje større tru på at dei rike grev til seg som i dag, ja, ja kanskje litt mindre, lurer seg unna skatt og utøver makt ut frå storleiken på kapitalen dei eig. Ifølgje organisasjonen Oxfam eig dei 85 rikaste personane på jorda like mykje som den fattigaste halvdelen av menneskeheita. Og kapitalkonsentrasjonen aukar og aukar.

Nye makttilhøve
I demokrati skal folket styre. Kan demokratiet utviklast slik at folkefleirtalet på jorda tek seg makt til å styre? Då ville småbønder, som framleis er den klårt største yrkesgruppa på jorda, bestemme at nok jord skulle brukast til at småbønder kunne livnære seg. Småbøndene ville ikkje verte pressa vekk frå jorda for at pengefolk skal overta den og leggje om til å dyrke for, for til eit veksande tal kjøtdyr som gjer at dei velståande på jorda kan auke si ikkje berekraftige kjøteting. Mykje vil måtte endrast. Alle ville ha reint vatn, utdanning og helsestell. Her kan kvar tenkje vidare. Kan folkefleirtalet leie utviklinga mot meir rettferdige samfunn? Vil folkefleirtalet kunne oppnå nok makt lat oss seie dei neste 20 åra? Og kva endringar må til for utviklinga skal gå den vegen?

Asbjørn Geithus
pensjonert historielærar

Kvikksølv

Laurdag 7. februar hadde administrerande direktør i Nordic Mining, Ivar S. Fossum, eit merkeleg og lett gjennomskodeleg innlegg i Firda med tittelen ”Identitet og villaks”.

Innlegget hadde ein undertone av desperasjon. Til dømes fekk ein slengt rett i fleisen følgjande: ”Det er ingen tungmetallproblematikk knyttet til slike masser, eller fra restmineralene fra Engebø. For eksempel er konsentrasjonen av kvikksølv lavere enn det som finnes i foret som gis til oppdrettslaksen”. Akkurat, så kom det fram.

Foret som oppdrettslaksen får, inneheld altså kvikksølv, som vi menneske får i oss når vi seinare et laksen. I tillegg til at laksen blir stressa og sjuk fordi den lever i ein unaturleg innesperra tilstand, får den også kvikksølv i foret. Er det rart det går gale? Fossum meiner tydelegvis og at når det er kvikksølv i foret til oppdrettslaksen så gjer det ikkje noko om det blir påspedd med endå meir kvikksølv.

Ein blir heile tida lurt av såkalla fagfolk og ”ekspertar”, som folk trur blindt på. Er det ikkje no på tide å heve sitt spirituelle medvitsnivå, slik at det kjem i balanse med intellektet? Først då blir ein i stand til å tenke sjølv, uavhengig av såkalla ekspertar og einsidige ”fagfolk”.

Ta steget fullt ut

Vi vil ha postombering på laurdagane også i distrikta. Vi aksepterer ikkje dyrare porto enn i sentrale strok. Kommunar og regionråd følgjer opp dette folkekravet. Det gjer også LO Sogn og Fjordane. Ingen av oss vil akseptere at posttenestene våre skal bli dårlegare. Vi aksepterer ikkje at EU sitt postdirektiv skal diktere norske posttenester. Diktatet skjer gjennom EØS-avtalen.

Vi vil ta vare på arbeidsplassane i distrikta for å motverke avfolking og sentralisering. Difor må ekstrakostnadane med å drive bedrifter i distrikta reduserast. Ei differensiert arbeidsgjevaravgift er det beste tiltaket. EU har fleire gonger gått ut mot dette distriktspolitiske verkemiddelet og har starta pulveriseringa via EØS-avtalen. Både lokale og sentrale styresmakter har teke til motmæle.

Vi vil ha stoppa sosial dumping og utvida bruk av mellombelse tilsetjingar. Det vil presse det norske lønsnivået nedover og skape meir utrygge arbeidsforhold der arbeidsgjevarar kan skalte og valte med arbeidsfolk. Kommunar har teke til motmæle. Fagrørsla reagerer naturleg nok sterkast. Sosial dumping er eit resultat av EØS-avtalen, av at dei austeuropeiske landa med si nyetablerte arbeidsløyse la seg inn under EU og ei tilsynelatande grenselaus import av billeg arbeidskraft.

Fagforbundet ”kan ikke akseptere at regler, forordninger og direktiver fra EU skal undergrave grunnleggende arbeidstakerrettigheter”, uttalte Jan Davidsen og forbundet står for dette. LO-kongressen vedtok samrøystes at norske arbeidslivslover skal vere overordna EØS-reglar. Fleire fagforbund vil ha arbeidslivsreguleringa ut av EØS-avtalen.

Oppseiing av EØS-avtalen, vil ikkje føre til tap av dei tollfordelane som er gjennom EØS-avtalen. Alle forstår kor avhengig EU er av norske varer – ikkje minst energivarer og fisk. Fornuftig harmonisering med EU sitt regelverk treng ikkje stoppe opp om Noreg seier opp EØS-avtalen. Fordelen er at vi kan gjere våre eigne nasjonale val om tillatne produkt, kvalitet, dyre- og folkehelse og anna. Grensepassering vil ikkje bli vanskeleggjort. Det er også andre avtalar som sikrar at dette i dag skjer smidig.

Stadig fleire ser no tydeleg kva ein tapar på EØS-avtalen. Ulempene er langt større enn dei få fordelane. Norsk Transportarbeiderforbund tek steget fullt ut og vil at Noreg skal seie opp EØS-avtalen. Det er forståeleg utifrå korleis billeg utanlandsk transport utkonkurrerer norske arbeidsplassar. Heile fagrørsla burde meine som transportarbeidarane. Også kommunane og distrikta burde innsjå at problemet er EØS-avtalen. Denne innsikta må fortrengje profittmåla og ta over også i statsstyringa før distrikta, faglege rettar, velferdsstaten og Noreg har gått på billegsal.

Årsmøtet i Raudt Sogn og Fjordane

Tvangsflytting

Tenk om bare litt av engasjementet i saken om mulla Krekar hadde kommet tvangsflyttingstruete mennesker med utviklingshemming til gode!

Mulla Krekar er vedtatt tvangsflyttet. Det har justisministeren bestemt. Politiet skal iverksette. Men akk, så enkelt er det ikke å iverksette dette tvangsvedtaket. Advokat Meling vet bedre. Forføyningen påklages til tingretten. Da de ikke vant fram der, så er lagmannsretten neste stopp. Derfra om nødvendig og mulig til høyesterett. Og skulle vårt nasjonale rettsvesen i advokat Melings øyne ikke yte mulla Krekar rettferdighet, så bærer saken lukt til den europeiske menneskerettighets domstolen i Strasbourg. Berettiget eller uberettiget, det ligger utenfor det jeg har mulighet til å vurdere.

Forsøket på å tvangsflytte mullaen preger nyhetsbildet. Krekars rettssikkerhet blir svært forsvarlig overholdt. Her er det ikke snakk om tvangsflytting eller andre forføyninger foruten grundig juridisk behandling. Slik er det ikke for alle i kongeriket.

Høst er årstiden for å vedta kommunebudsjetter. Mange kommuner sliter med å få endene til å møtes. Behov for saldering oppstår. Et av tiltakene er nettopp tvangsflytting. Uten lov og uten dom flyttes mennesker med utviklingshemming fra leilighetene sine til institusjoner og store bofellesskap. De er leietagere i kommunale leiligheter med kontrakt etter husleielovens alminnelige og beskyttende bestemmelser. Likevel flyttes de. For alle oss andre skal det svært, svært gode grunner til å bli flyttet. Dårlig kommuneøkonomi hører ikke til slik begrunnelse.

Men flyttet blir både Kari og Ola, mot sin vilje. Ofte fra steder hvor de har bodd både i 10, 20 og 30 år. Ikke blir de informert om at de har rettigheter til protestere. Ikke får de vite at de kan nekte. Noen eksempler på at de har blitt flyttet mens de ha vært på familiebesøk hører til de groveste eksemplene. Noen ganger vet de og deres nærmeste at de er i ferd med å lide urett, men har ikke kraft til (nok en gang) å ta kampen opp mot kommunen.

Det står ikke prosedyresterke advokater klare til å føre disses kamp gjennom et komplett rettssystem. Der vi får vite og der vi har kapasitet, stiller representanter for Norsk Forbund for Utviklingshemmede (NFU) opp. Klamrer oss til husleieloven og prosederer etter beste evne. Og vinner som oftest fram. Men vi når ikke fram over alt, hvert år flyttes mange mennesker med utviklingshemming mot sin vilje. Ikke for å få et bedre tilbud, men i et kommunalt håp om å spare penger. Regjeringen med justisminister Anundsen i spissen, er bare opptatt av en tvangsflyttesak, om enn med motsatt fortegn.

Kan ikke fri meg for å tenke på om bare litt av dette engasjementet hadde kommet tvangsflyttingstruede mennesker med utviklingshemming til gode…….

brøyting ?

eg kan atter ein gang konstatere at dei som brøyter vegane her ute hjå oss , antakeleg har ein spesialavtale , der fv 607 frå flekke til salbu og fv 61 frå hellevik til korssund eller gjennom skifjorden om du vil , den avtalen går sikkert ut på at da ute bur da vel ikkje nokon som arbeider , sjølv fer eg som regel på jobb kl 0545 og då ligger antakeleg dei som brøytar framleis og sover.
eg synest i grunn at det er forjævligt at vi som bur her i utkantane , og som dessuten har berrre ei kjøyrebane å foreholde oss til , må kjøpe oss bilar som er av ein sånn beskaffenheit at ein kan kjøyre både til lands og til vanns og kansje i lufta med , i vinter har eg stortsett kjøyrt på i snitt 10 cm med sørpe , av og til eg skulle ynskt at eg hadde med meg påhengsmotor på dei verste strekningane , vist eg er heldig kan eg holde ein gjennomsnittsfart på 40 km i timen , derfor vil eg spørre dåke som brøytar her , er der virkeleg so store problemar å ta seg ein tur av og til og prøve å få vekk denne sørpa ? de trenger ikkje komme med den samme ynskyldningen som de alltid har at vege er høgare på på midten enn ute på kantane , det finnes faktisk utstyr som taklar sånne vegar ,
eg trudde at dei som har ansvaret for vintervedlikeholdet , også har ein kontrakt som bestemmer kortid vegane skal vere rydda , når det gjelder sånne ting er det ein veldig dårleg ynnskyldning at ein har for lite eller feil utstyr , de har ein kontrakt og den bør ein vel kansje prøve å opfylle ? vi som brukar og er avhengig av desse geitestiane kvar dag , betaler akkurat samme avgifta på bilane våre som dei som faktisk får det vintervedlikeholdet ein har krav på , eller er vi annenrangs personar som ikkje er so nøye med ?

Føre-var-prinsippet.

Avisa Firda flaggar nei-standpunktet sitt til fjorddeponi på nytt i leiaren i avisa i dag (7/2). Eit nei-standpunkt dei byggjer på føre-var-prinsippet. Kan vi bruke føre-var-prinsippet i denne saka? Kva er eigentleg føre-var-prinsippet?

I 2005 vart det gjort ein grundig gjennomgang av føre-var-prinsippet. Rapporten “The Precautionary Principle” vart utarbeida av UNESCOs World Commision on the Ethics of Scientific Knowlegde and Technology (COMEST). Nordmannen Matthias Kaiser leia arbeidet.

COMEST definerer føre-var-prinsippet på denne måten:

Når menneskelig aktivitet kan føre til moralsk uakseptabel skade som er vitenskapelig sannsynlig men usikker, skal tiltak gjøres for å unngå eller minske skaden. Moralsk uakseptabel skade vil si skade på mennesker eller miljø som

  • truer menneskers liv eller helse, eller
  • er alvorlig og i praksis uopprettelig, eller
  • er urettferdig mot nålevende og framtidige generasjoner, eller
  • utøves uten tilstrekkelig hensyn til rettighetene til de som rammes.

Eit søk på Internett gir oss raskt litt meir kunnskap om føre-var-prinsippet. Eg siterer:

Bedømmelsen av sannsynlighet bør tuftes på vitenskapelig analyse. Analyser bør foretas fortløpende, slik at valgte tiltak kan revideres.

Usikkerheten kan gjelde – men trenger ikke å avgrenses til – årsakssammenhenger eller omfanget av den mulige skaden. Tiltak bør stå i forhold til den mulige skaden, og til en vurdering av de moralske konsekvensene av handling og ikke-handling. (kjelde: Wikipedia)

Vidare kan vi lese at føre-var-prinsippet skal brukast når

  • det eksisterer stor vitenskapelig usikkerhet,
  • scenarier eller modeller basert på vitenskapelig resonnement viser at skadevirkninger er mulige,
  • de mulige skadevirkningene er uopprettelige eller alvorlige for nålevende og kommende generasjoner, eller på annen måte moralsk uakseptable
  • effektive mottiltak vil være betydelig vanskeligere eller mer kostnadskrevende på et seinere tidspunkt.

Med bakgrunn i dette meiner eg det er feil å bruke føre-var-prinsippet som grunnlag for å seie nei til fjorddeponi. Det eksisterer ikkje grunnlag for å seie at deponiet vil gje “moralsk uakseptabel skade”. Det er ikkje vitenskapleg sannsynleg at slik skade vil oppstå. Havforskningsinstituttet har innvendingar til det arbeidet DNV har gjort, men er det nok til å slå fast at det er vitenskapeleg sannsynleg at moralsk uakseptabel skade på fjorden vil oppstå? Er deira innvendingar nok til å slå fast at det eksisterer stor vitenskapeleg usikkerheit? Deponiet vil ikkje true menneskeleg liv og helse. Det vil ikkje føre til uopprettelege skadar på fjorden. Etter at deponeringa stoppar, vil livet i fjorden i deponiområdet gradvis ta seg opp att. Fisken kan finne seg nye gyteområde.

Dersom ein set skadepotensialet opp mot dei relativt store samfunnsnyttige verdiane, blir det feil å seie nei til deponiet.


Bakgrunn
Føre-var-prinsippet.
The Precautionary Principle
Føre-var-prinsippet.

Klimasvindel.

I 2007 fekk Al Gore Nobels fredspris for filmen «En ubehagelig sannhet.» I denne filmen set han opp to kurver over kvarandre. Den eine er framstilling av temperaturen dei siste hundre tusen åra og ei tilsvarande kurve over CO2 i same tidsrommet. Sjå kor like dei er, seier AL Gore. Dei som ser filmen får det inntrykket at det er endringane av CO2 i atmosfæren som gjer at temperaturen endrar seg. Hadde Al Gore lagt dei to kurvene oppå ein annan, hadde det ikkje vorte nokon Nobels Fredspris på Al Gore og FN sitt klimapanel. Alle ville då ha sett at det var temperaturen som styrde CO2 og ikkje omvendt. Først stig temperaturen og 800-1000 år seinare, når havet er oppvarma, stig CO2. Men dei som sat i Nobel-komiteen var ikkje så glupe at dei forsto at Al Gore eigentleg førte dei bak lyset.
Men det ser heller ikkje ut til at norske politikarar er så glupe i sin klimapolitikk. Ingen har kunne legge fram bevis for at det er klimagassar som fører til klimaendringar. Men vi har politiske parti som eksisterer berre på grunn av at folk framleis trur på det som er rein svindel. CO2 har aldri hatt nokon avgjerande verknad på klima. Men gjennom NRK får vi servert tøv om klimautslepp mest kvar einaste dag. Om vi slepp ut dobbelt så mykje CO2 som i dag, så vil vi ikkje merke nokon auke i temperaturen på Jorda. Effekten av CO2 som klimagass er alt oppbrukt. Derfor er sløsing med milliardar til klimatiltak totalt bortkasta. Slikt er klima-kriminalitet og burde vere straffbart. Kva tid skal norske politikarar ta inn over seg at CO2-gassen ikkje er ei forureining, men grunnlaget for vår eksistens på Jorda?

Magne Dvergsdal.

Vinteren det var så mørkt

Åpent brev til Sunnfjord Energi AS frå indre Angedal.

Øystein Sunde syng om året det var så bratt. Det var vist i 1965. Denne vinteren har så langt ikkje vore brattare enn normalt, men derimot mykje mørkare enn vi lika. Spesielt inst i Angedalen. Eller indre Angedal som eg ser Sunnfjord Energi kallar området frå Grimelandshaug til Botnen når det blir lagt ut feilmeldingar på nettsidene. Noko som har hendt rett så ofte den siste tida.

Ein skal vist ikkje vere storforlangande seiest da. Det har eg i alle fall hørt. Eg veit ikkje om det er fordi vi er Sunnfjordingar, men det tar seg vist ikkje ut. Men kor mykje kan ein forlange før ein har gått for langt? Det kjem nok an på auget som ser. Vi som er så heldige å leve i den aller mest privilegerte delen av verda lir sjeldan nokon naud. Sjølv om det kanskje av og til høyres slik ut når ting ikkje går den vegen vi helst vil. Men sjølv om vi er privilegerte kan vi vel forlange litt? Det andre kanskje berre drøymer om, tar vi gjerne for gitt. Som at det er lys i lampa for eksempel. Men det er slett ikkje alltid tilfelle i indre Angedal. For så vidt ikkje noko nytt fenomen, men i det siste må det seiast at straumen har glimra med sitt fråvær i overkant ofte. I løpet av 2014 og fram til i dag har vi hatt 15 brot der straumen har vore vekke i meir enn 1 time. Kor mange brot det har vore på under ein time har vi ikkje tal på. På det lengste var vi utan straum i om lag 30 timar. Halvparten av tilfella var i det vi kan kalle julehøgtida. Frå siste søndag i advent til medio januar. Omtrent den perioden folk flest har juletre i hus.

Så sat vi der i mørke. Kveld etter kveld. Med ein telefon, eller eit nettbrett, som skulle vore lada, og halvkokte poteter fordi ein optimistisk sette i gong med middagslaginga tidlegare på dagen. Men halvkokte poteter er ikkje mykje godt. Det trur eg vi alle kan vere einige i. Då er det betre med ein ferdigsteikt pizza frå by’n. Mykje betre, men det går no ikkje an heile tida. Det er heilt sikkert ikkje sunt. Eg registrerar og at nyare forsking syner at telys heller ikkje er sunt, men nokre gleder må vi jo unne oss her i livet. Om ein skulle slumpe til å sitte der med ein fullada telefon, eller nettbrett, når straum går, får ein likevel ikkje nytta seg av den nye fine fiberen vi har fått. Alt dette er sjølvsagt veldig trivielt, men ikkje mindre irriterande fordi. Men det er ikkje trivielt å vere straumlaus for alle. Nokon treng den for sitt daglege virke. Bønder for eksempel. Då er 30 timar utan straum langt frå trivielt. Nærmast uhaldbart vil eg tru.

Sunnfjord Energi runda 100 år 18. desember 2014, og i samband med markeringa av det gav Sunnfjord Energi ut eit jubileumshefte. Der seier adm.dir. Fredrik Behrens at: “Vi er opptekne av framtidsbehova til kundane”. Det er veldig bra at Sunnfjord Energi er opptekne av framtidsbehova våre, men det hadde vore fint om De var litt opptekne av behova vi har i notida og. Altso den straumen som ikkje alltid er der. Eg antar den er grunnleggande i forbindelse med framtidsbehova og så det passa no i grunn bra om den er på plass først.

Sunnfjord Energi har 2.600 kilometer linje å følgje opp. Eg veit ikkje kor lange linjer eit gjennomsnittleg energiselskap har, men det høyres mykje ut. Det kan sikkert vere utfordrande til tider, spesielt når ekstremvêret set inn. Hadde det endå vore det som var grunnen til at vi blir sittande her straumlause. Men vêret har ikkje vore ekstremt. Det er i alle fall ikkje meir ekstremt i den inste halvdelen, enn i resten av Angedalen.

Sunnfjord Energi har 26.000 linjekundar. Såleis blir vi små i indre Angedal. På ei anna side blir det med 2.600 kilometer linje, 10 kundar pr. kilometer. Det er omlag det vi er i indre Angedal. Sånn sett er vi heilt på gjennomsnittet her inne. Eit gjennomsnittleg antall kundar som betalar linjeleige på lik linje med alle dei andre kundane.

Ein skal som sagt ikkje vere storforlangande, men det trur eg heller ikkje vi er. Er det storforlangande å forvente at linjenettet er av ein slik standard at det faktisk fungera og at vi får den tenesta vi betalar for? Dersom det er tilfelle so får det heller vere. Då får vi vere litt storforlangande då. Sjølv om det ikkje tar seg ut. I det tidlegare nemnte jubileumsheftet kan vi lese at: “I tida framover vil satsing på infrastruktur på nettsida dominere for vår del…”. Vi ynskjer (hadde tenkt å skrive forlange her, men fant ut at det ikkje tok seg ut) at infrastrukturen i indre Angedal er ein del av den satsinga. Slik at den neste jula blir litt meir strålande enn denne var.

Rune Hegrenes
Ångedøling

HANDEL OG GRUVEDRIFT

Vi bur i Førde og vil ha det så bra som mulig her. Vi har mange arbeidsplassar, og det er svært mange som er arbeidspendlarar til Førde. Førde er ein by og vi ønskjer å vere urbane. Vi har og fin natur med fjord og fjell her og i nabokommunane, og vi reknar oss som eit friluftsfolk. Vi vil vekse, både i folketal og økonomisk-og vi vil ta vare på naturen.

Vi vil trivast og utvikle oss.

Førde er allerede kjent som handelsbyen og helsebyen i fylket, med våre handelshus, bilforretningar og møbelforretningar m.m -og sentralsjukehuset og interkommunal legevakt og høgskulen. I tillegg har vi kulturlivet med kunstmuseet, Førdehuset for å nemne noko.

Vi står framfor betydningsfulle avgjerder for byen og naturen rundt oss i 2015. Alle lurer på korleis det skal gå med arealplanen i Førde:
• Vert det handelspark på Brulandsvellene, og evt korleis vert den?
• Vert det gruvedrift i Naustdal, med fjorddeponering eller landdeponering av avfallsmassane?
Gruvedrifta i Naustdal kan vi førdepolitikarane berre uttale oss om, medan handelsparkspørsmålet ligg i våre hender å bestemme.

Kva får oss så til å meine det eine eller andre?
• Grunnleggande verdiar som vi har, og som er nærast urokkelege?
• Meininga til folka i vår omgangskrets?
• Meininga som kjem fram i avisinnlegg?
• Rådmannen eller ordføraren i Førde eller Naustdal sine oppfatningar?
• Stemninga på eit folkemøte?
• Meininga til interessegrupper?
• Innhenting av faktakunnskap?

Det som gjer det vanskeleg er at ein sjeldan har «ekspertane» som skulle kunna gje svar på spørsmåla samla på eitt brett. Arrangerer ein folkemøte vert det ofte skeivfordeling i oppmøtet av folk frå partane. Inviterer ein fagfolk seier nokon ja til å møte, medan andre avstår.
Partane argumenterer med sine tal og sine referansar, og det er nesten umulig å vite kven ein skal feste mest lit til, dersom ikkje det politiske spørsmålet er innan eit felt ein har kjennskap til t.d frå sin eigen jobb.
Når ein ikkje kan einast om utgangsverdiane, kor mykje ein sel, kor mykje folk som kan stipulerast som potensielle handelskundar i Førde, kva som er konsekvensen av fjorddeponi, kva som er skadeleg og kva som ikkje er skadeleg, så vil til slutt dei grunnleggande verdiane til politikaren telje mykje. For, det er fornuftige, tenkjande folk på begge sider av meiningsytringane!
Om ein ser attende til t d øldebatten i Førde i 2012, viser den kor vanskeleg dette med tal og fakta er. Salstala gjekk opp, men partane i debatten hadde sine eigne oppfatningar om kva som låg i tala og korleis dei skulle tolkast: Øl betre enn vin? Omrekning til alkoholeiningar-ulike reknemåtar. Kor mykje vart handla frå nabokommunane? Taxfreesalet for Sogn og Fjordane var ikkje med i rekneskapet. Ungdomen drikk mindre, middelaldrande drikk meir. Kva er verst, osv…

Altså, slik er livet: Ikkje alltid enkelt, og det består heile tida av val på bakgrunn av verdiar.

• Er vi tente med å ta risiko med Førdefjorden for å utvinne mineral og fargestoff?
• Er det rett at verda har behov for dette? Om så-kanskje greier Noreg å utvinne dette ned mindre skadeverknader enn andre land?
• Er langtidverknadane av fjorddeponi verre eller betre for naturen totalt sett over lang tid enn landdeponi?
• Vil gruvedrift sikre auka tilflytting av folk til regionen over tid? Vert det verdiskaping lokalt?Hamnar skatteinntektene i sunnfjorkommunane?
• Vil Førde sentrum verkeleg dø om det vert Brulandsvelleutbygging?
• Vil politikarane greie å handheve restriksjonar i handelen på Brulansvellene over tid?
• Har sentrum uansett eit problem pga auka netthandel og folk som vil køyre til døra for å handle utan å rote seg inn i sentrum om ettermiddagen?
• Kan sentrum tole meir butikkar med varer som må fraktast med bil.
• *Er vi naive som trur at Førde sentrum kan verte så attraktivt at folk utanfrå vil ta ein tur berre for å sjå og nyte Førde sentrum, eller skal vi innsjå at vi aldri kan verte så interessante som Røros, Ålesund eller Risør? *

Handelsmennene i sentrum er som naturleg er bekymra for kva som skjer om det vert fritt fram for utbygging på Brulansvellene. Dei er altså redde for å verte utkonkurrerte, redde for konkurranse, kapitalistane sin reiskap til alle tider. Dette er i seg sjølv interessant, men kjem ikkje til å verte avgjerande for kva eg kjem til å stemme i mars eller april når arealplanen kjem opp i bystyret.

Eg skal stemme for det som eg trur gjev det beste Førde å leve i i framtida. I mellomtida snakkar eg med folk, diskuterer med andre politikarar og prøver å finne ut kva dei meiner-og deltek på dei møta som er å oppdriva…Det må den folkevalde gjera.

Einar Solheim
Bystyrerepresentant i Førde( Ap )

Nasjonale ressursar er samfunnseige!

Regjeringa har i Stortingsmelding 27(2013-2014 ) føreslege for Stortinget å selje seg ut av verksemder som er heilt, eller delvis, eigd av Staten. Dette gjeld m.a. Flytoget, Telenor, SAS, Statskog osb.

Raudt ser på dette føreslegne salet av folkets eigedom, som ei lekk i den blåblå regjeringa sin plan om ei privatisert verd. Den norske staten er søkkrik, og treng ikkje inntektene frå eit slikt massivt sal. Den blåblå regjeringa er driven av ideologisk tankegang og ei blåaugd tru på at ein privatisert økonomi, er himmel på jord.

No er ikkje den blåblå regjeringa åleine om ein slik tankegang. Ideen om privatisering lever òg i leiinga i Arbeidarpartiet. Delprivatisering av statsverksemder er ikkje ukjent for Stoltenberg og Støre.

Raudt har inga tru på at kapitalistar er menneske drivne av filantropisk tankegang. Dei som vil kjøpe seg opp i t.d. Statskog, har neppe nokon tanke om at investeringa deira skal vere ei slags gåve til folk flest. Kapitalistar investerer for å tene mest mogleg på investeringane sine.

Raudt oppmodar alle om å reagere på Regjeringa sine framlegg. Dei nasjonale ressursane er ikkje til sals!

På oppdrag frå årsmøtet i Raudt Høyanger
Arild Ullebø og Magnar Wøien

*Bygde Noreg – hjelp dykk sjølv!*

Her om dagen dumpa det ned eit personleg brev i posten blant all reklamen. Det var frå Posten. På headingen på konvolutten står det. « Posten Vi lever for å levere»

Første linja i overskrifta lyder. «Det offentlege legg om til sikker digital post no – er du klar?»
Nei, og atter nei eg er ikkje klar. Det offentlege har på langt nær lagt opp til at eg skal vere klar. Dei har utruleg mykje å gjere for at eg her ute på landsbygda skal vere klar. Det er vel ikkje berre i byar og tettstadar det skal leggast til rette for ein infrastruktur som skal stette dagens samfunn?

No bur eg i normal stor bygd på Vestlandet. Midt i bygda og det som vert definert som sentrumsområdet. Vi er heller ikkje plaga med høge innpå trengande fjellparti slik det er i mange andre vestlandsbygder Heller ikkje så langt frå ein større tettstad, den største i fylket. Såleis skulle ein tru at vi bra dekning for både internett og mobilnett. Nei, langt derifrå. Sist sommar hadde eg stor problem med internettdekning. Kom ikkje på nett. Problemet vart innmeldt til Telenor. Etter nokre dagar kom ein installatør og gjekk over heile nettet i bustaden og tilkobling. Fann ikkje noko gale. Var innom datasentralen i bygda som ligg eit godt stein kast frå bustaden. Fekk ikkje opp den vesle nettfarten eg hadde før. Måtte sette farten til eit minimim. Det inneber at eg så vidt kjem på nett, og tregt går det. I etterkant har eg hatt ein 20 tals telefonar til Telenor. Dei får ikkje gjort noko med høgare nettfart endå til eg har skifta til nytt modem. Samtidig får grannar av meg tilbod om oppgradering til ein nettfart til det 5 doble av det eg har i dag. Samtidig har andre av grannane det same problemet som meg. Kan vere kasta ut av nettet i dagevis. Så er det å mase på Telenor i håp at vi med eit naudskrik kjem på nettet att. Vi ligg alle innanfor den same korte radiusen frå sentralen. Skal det vere slik?

Korleis er då stoda til alle dei mindre bygder og «utkantar» der det berre finst nokre få busette. Skal ikkje dei vere med i denne digitale verden? I så fall må dei ta kostandane med å vere med, medan i byar og tettstader er det storsamfunnet som tek kostnadane. Er det slik vi vil ha det? Med andre ord tvangsflytting av all busetnad frå bygde Noreg til byar og tettstader.

Den politikk som var ført på 50-, 60- og 70 talet var annleis. Då skulle det leverast straum, telefon og post til den ytterste fjellgard og busett holme. Etter kvart vart nye vegsamband etablert jamt og trutt.
I dag er den denne politikken snudd på hovudet. Alt skal konkurranseutsettast og gå i privat regi. Kundane vert tilsidesett. Ber aksjonærane får eit pent utbytte så er alt fryd og gaman.
Det er val til hausten. Starten på å få fjerna dei blå, blå få makt bør starte i kommunar og fylkeskommune. Så tek vi neste steg ved stortingsvalet om 2 år.

Det er på tide at vi kjem tilbake til den tid for 50 år sidan der du var like viktig å ta vare på enten du budde i bygd eller by.