Viser arkivet for stikkord fjorddeponi

Føre-var-prinsippet.

Avisa Firda flaggar nei-standpunktet sitt til fjorddeponi på nytt i leiaren i avisa i dag (7/2). Eit nei-standpunkt dei byggjer på føre-var-prinsippet. Kan vi bruke føre-var-prinsippet i denne saka? Kva er eigentleg føre-var-prinsippet?

I 2005 vart det gjort ein grundig gjennomgang av føre-var-prinsippet. Rapporten “The Precautionary Principle” vart utarbeida av UNESCOs World Commision on the Ethics of Scientific Knowlegde and Technology (COMEST). Nordmannen Matthias Kaiser leia arbeidet.

COMEST definerer føre-var-prinsippet på denne måten:

Når menneskelig aktivitet kan føre til moralsk uakseptabel skade som er vitenskapelig sannsynlig men usikker, skal tiltak gjøres for å unngå eller minske skaden. Moralsk uakseptabel skade vil si skade på mennesker eller miljø som

  • truer menneskers liv eller helse, eller
  • er alvorlig og i praksis uopprettelig, eller
  • er urettferdig mot nålevende og framtidige generasjoner, eller
  • utøves uten tilstrekkelig hensyn til rettighetene til de som rammes.

Eit søk på Internett gir oss raskt litt meir kunnskap om føre-var-prinsippet. Eg siterer:

Bedømmelsen av sannsynlighet bør tuftes på vitenskapelig analyse. Analyser bør foretas fortløpende, slik at valgte tiltak kan revideres.

Usikkerheten kan gjelde – men trenger ikke å avgrenses til – årsakssammenhenger eller omfanget av den mulige skaden. Tiltak bør stå i forhold til den mulige skaden, og til en vurdering av de moralske konsekvensene av handling og ikke-handling. (kjelde: Wikipedia)

Vidare kan vi lese at føre-var-prinsippet skal brukast når

  • det eksisterer stor vitenskapelig usikkerhet,
  • scenarier eller modeller basert på vitenskapelig resonnement viser at skadevirkninger er mulige,
  • de mulige skadevirkningene er uopprettelige eller alvorlige for nålevende og kommende generasjoner, eller på annen måte moralsk uakseptable
  • effektive mottiltak vil være betydelig vanskeligere eller mer kostnadskrevende på et seinere tidspunkt.

Med bakgrunn i dette meiner eg det er feil å bruke føre-var-prinsippet som grunnlag for å seie nei til fjorddeponi. Det eksisterer ikkje grunnlag for å seie at deponiet vil gje “moralsk uakseptabel skade”. Det er ikkje vitenskapleg sannsynleg at slik skade vil oppstå. Havforskningsinstituttet har innvendingar til det arbeidet DNV har gjort, men er det nok til å slå fast at det er vitenskapeleg sannsynleg at moralsk uakseptabel skade på fjorden vil oppstå? Er deira innvendingar nok til å slå fast at det eksisterer stor vitenskapeleg usikkerheit? Deponiet vil ikkje true menneskeleg liv og helse. Det vil ikkje føre til uopprettelege skadar på fjorden. Etter at deponeringa stoppar, vil livet i fjorden i deponiområdet gradvis ta seg opp att. Fisken kan finne seg nye gyteområde.

Dersom ein set skadepotensialet opp mot dei relativt store samfunnsnyttige verdiane, blir det feil å seie nei til deponiet.


Bakgrunn
Føre-var-prinsippet.
The Precautionary Principle
Føre-var-prinsippet.

Kapstad tek feil om miljøkonsekvensar.

Eg hadde bestemt meg for at eg hadde sagt mitt om fjorddeponiet. Men straumen av feilinformasjon ser ikkje ut til å ha nokon ende. Bjarte Kapstad skriv her i avisa 17/1-14 om “millionar av tonn med miljøskadelege massar i Førdefjorden”. Eg utfordrar Kapstad på å underbyggje denne påstanden. Kva miljøskadelege komponentar er det han tenkjer på? Kva slags miljøskader er det han ser for seg? Kan han vere meir konkret?

Eg meiner at Kapstad tek grundig feil. Det finst ikkje faktagrunnlag for påstandane hans. Når han skriv at sjødeponiet kjem til å skade andre næringar i regionen, er dette og ein påstand som eg trur han slit med å dokumentere. Det same gjeld konsekvensane for reiselivsnæringa. Det er reine spekulasjonar.

Eg trur eg vil vere litt for siktig med å bruke den britiske marinbiologen Callum Roberts som ekspert i denne samanhengen. Måten han uttalar seg på, tyder på at han ikkje har sett seg godt nok inn i saka. Han uttalar seg svært lite konkret og lite nyansert. Saman med den sterke ordbruken hans meiner eg at dette svekkar truverdet hans kraftig. Det er flinke vitskapsfolk med langt betre kunnskap om dette konkrete prosjektet som meiner noko heilt anna.

Kapstad byggjer påstandane sine og standpunktet sitt på sviktande grunnlag.

Faktum i denne saka er at vi langt på veg kan dokumentere at dei negative konsekvensane av fjorddeponiet ikkje vil bli spesielt store. Det kan leggjast konkrete rapportar på bordet som viser dette. Kvar er rapportane som underbyggjer motstandarane sine påstandar?

Nei til fjorddrap!

Raudt Sogn og Fjordane har meir enn ein gong teke til orde mot bruk av Førdefjorden til deponi for dei enorme overskotsmassane frå ei eventuell gruvedrift i Vevring. Landsmøtet vårt gjekk inn for forbod mot sjødeponi.

FrP-/Høgre-regjeringa er som forventa ikkje stort meir oppteken av miljø enn den raudgrøne regjeringa. Det ligg vel i korta at denne regjeringa er meir interessert i økonomisk vekst, dvs. profitt, enn naturlandskap og reine fjordar.

Det er underleg at Noreg, også under den raudgrøne regjeringa, stiller seg på linje med dei få landa i verda som framleis tillet sine kapitalinteresser å dumpe gruveavfall i sjøen. Det er no blitt kjent at i Papua New Guinea føreligg lovforslag mot slik deponering. Kvifor skal ikkje vårt land snart vedta ei liknande lov? På dette området er det Noreg som framstår som eit ”u-land”.
.
Havforskingsinstituttet har på ny åtvara mot konsekvensane og skriv til Miljødirektoratet at det er snakk om ”store planlagte utslipp med udiskutable negative påvirkninger på miljøet og ressursene i fjorden. Planene er ikke bærekraftige. -

Miljødirektotatet må ta denne tydelege åtvaringa alvorleg, praktisere føre var-prinsippet og la all tvil kome naturen til gode. Dei som skal ta avgjerder i denne saka må vite at eit ja til fjorddeponi vil vere eit irreversibelt (uoppretteleg) inngrep i livet i fjorden, fjordbotnen og fjordlandskapet. Dette er så alvorleg at det spørs om ikkje overgrep er eit meir dekkande ord enn inngrep.

Raudt-laga i Sunnjord
v/ André Haave, Stavang

Alle treng rein mat frå fjorden, men ingen treng rutil

“Raudt vil ha arbeidsplassar, men ikkje på kostnad av uopprettelege miljøskadar i norske fjordar og berekraftige næringar. Derfor vil Raudt forby sjødeponi.”

Fråsegn frå landsmøtet i Raudt

7. februar 2011 reiste eg til Kamerun i sentral Afrika for å jobbe med eit økoturisme-prosjekt, der målet var å få turistar frå typiske turistplassar med strandliv langs kysten til å oppdage den vakre og urørte naturen kring ein liten landsby kalla Essé.

I over ei veke reiste eg ut i busjen saman med ein guide frå Essé, for å sjå på til dels heilt ukjende turistattraksjonar.

Vi gjekk forbi banantre der bananblomen hang ned mot bakken med bananane i klasar bakom. Etterpå kom vi til eit avokadotre, der eg for fyrste gongen fekk sjå grøne og brune avokadoar. Seinare kom vi til ein stad der nokon hadde knust kakaofrukt. Gule kakaofrukter låg strødde i ein haug på bakken og over oss hang det ferske kakaofrukter. Då vi hadde gått eit stykke vidare kom vi til ein stad der det stod ein liten busk, og på denne vaks det ein type bær som dei innfødde kalla “tombit”, eit bær som kanskje minte litt om kirsebær eller morellar (men som i verkelegheita var noko ganske anna). I tillegg til frukt og bær hadde skogen bønner som var farlege å komme borti, då dei kunne brenne huda.

Kva er så grunnen til at eg har valt å fortelje om opplevingane mine frå den kamerunske villmarka? Det er fordi eg meiner at ein del folk i dag har mista kontakten med og følgjeleg forståinga og respekten for naturen. Det er ikkje berre synd, men eit stort problem. Kva er årsaka til at stadig fleire menneske vender naturen ryggen? Eg trur årsaka er kapitalismen og det kapitalistiske systemet. La meg forklare: Kapitalismen krev stadig vekst. Mennesket med sine materielle ting tek opp meir og meir plass på ein klode som har eit avgrensa areal og ei grense for kor mykje klimagassutlepp han kan tole. Kapitalismen er difor naturstridig!

1. mai gjekk eg i tog gjennom Florøs gater under parolen “Nei til fjorddeponi!”. Eg gjorde det ikkje fordi eg ikkje vil ha nye arbeidsplassar, men fordi eg er i mot å dumpe gruveavfall i Førdefjorden. Engebøsaka føyer seg faktisk direkte inn i den internasjonale debatten om klima og klimaendringar, der m.a. Al Gore har sagt at utan miljøet så blir det heller ingen pengar. Under kapitalismen trur vi at det siste er viktigare enn det fyrste. Kapitalismen er difor naturstridig, og bør etter mitt syn avskaffast!

Det er for tida landbruksoppgjer, og det gjekk til brot mellom på den eine sida Norges bondelag og Norges småbrukarlag og på den andre sida landbruksminister Sylvi Listhaug (FrP).

Den norske bonden gjer ein heilt avgjerande viktig jobb fordi dei gir oss fersk, trygg og god mat, som er heilt avgjerande viktig for å dekke basisbehov i befolkninga. Bøndene gjer dessutan ein heilt sentral jobb for å ta vare på norsk natur- og kulturarv. Hadde det ikkje vore for den norske bonden og småbrukaren, så hadde Noreg grodd att, og vi hadde ikkje hatt noko dyrka mark eller natur å vise fram til turistane som kjem til landet (berre for å nemne noko). Jordbruk og fiske er dessutan grønare distriktsnæringar, som vi faktisk bør satse på framfor gruveindustri som berre gir forsøpling av norske fjordar, eit resultat som vil skade både dyre- og plantelivet, lokalbefolkninga og alle turistane som kjem til landet.

Det er slett ikkje alle som meiner at det er noko i vegen med kapitalismen, og eg kjenner sjølv ein del av dei.

La meg difor stille spørsmålet slik: Skal vi ofre heile Førdefjorden til fordel for ein gruveindustri, der nokre få personar tener seg rike på kostnad av natur og miljø? Kva for bilete gir dette utover i det internasjonale samfunnet? Og sist, men ikkje minst: Ynskjer vi framleis å vere tru mot norske naturverdiar og ressursar slik som rein mat og eit berekraftig landbruk?

Raudt Flora ved leiar André Haave,
Raudt Naustdal ved leiar Magnar Falkenstein og
Raudt Førde ved leiar Nina Osnes

Mangelfull kunnskap om verknader av gruveavgang på livet i Førdefjorden

Finpartiklar frå eventuell gruvedrift i Engebøfjellet skal etter planen lagrast på botnen av fjorden, men det er fagleg usemje om risikoen for oppvirvling av desse til dei frie vassmassane inkludert overflata. Moglege skadeverknader på livet i fjorden frå oppvirvla partiklar er vurderte, men eg stiller spørsmål ved konklusjonane. For det første, det synest å mangle kunnskap om verknader av desse industriskapte partiklane. For det andre, mangelfulle kunnskapar om partikkeleffektar generelt er påpeika i rapportar frå Miljødirektoratet og Norsk institutt for vannforskning (NIVA), men vert likevel nytta som grunnlag for ei «faregrense» på 50 mg partiklar per liter vatn. Etter mi meining kan ein ikkje fastsetje ei slik generell «grense» ut frå den kunnskapen vi har, og endå mindre bruke den til å vurdere risikoen ved akkurat desse industriskapte partiklane. Den aktuelle «grenseverdien» er, uavhengig av denne saka, også uttrykk for ei undervurdering av verknader frå partiklar.

Tre rapportar oppsummerer kunnskap om deponering av gruveavgang inkludert finpartiklar i vatn. Den første, «_Risiko for skader på fisk og blåskjell ved gruveaktivitet på Engebøneset. En litteraturstudie om effekter av metaller og suspenderte partiklar_», vart utarbeidd av NIVA (L.NR. 5689-2008). Nummer to, «_Bergverk og avgangsdepondering. Status, miljøutfordringer og kunnskapsbehov_», kom frå Klima- og forurensningsdirektoratet (KLIF, no Miljødirektoratet, TA 2715-2010). Det tredje er «_Kommentarer til Havforskningsinstituttets høringsuttalelse til søknad om utslippstillatelse for utvinning av rutil i Engebøfjellet. – Transport og spredning av gruveavgang i Førdefjorden_» (NIVA, L.NR. 5875-2009).

Det har vorte hevda at det er naturlege partiklar som skal sleppast ut, og at desse ikkje kan ha uheldige verknader på fisk og andre organismar. Og sant nok, under og etter siste istida har breane ved si sliping av fjell danna enorme mengder mineralpartiklar, som har vorte transporterte med elvar ut i fjordar og hav. Vitskaplege publikasjonar tyder på at nokså høge konsentrasjonar av slike naturlege partiklar kan ha små effektar på fisk.

Partiklar frå rutilutvinning i Engebøfjellet kan i utgangspunktet sikkert kallast naturlege, men ikkje etter tilsetjing av kjemikaliar, t.d. fellingskjemikaliar. Då er det tale om industriskapte partiklar. Dette fordi kjemikaliar vil feste til partikkeloverflata, noko som er meininga, og truleg gje dei andre eigenskapar. Så langt eg kjenner til er det ikkje publisert resultat vedrørande fisk og andre organismar direkte utsette for slike partiklar, og etter mi meining er dette ein større mangel ved kunnskapsgrunnlaget. Ein veit ikkje om slike partiklar i større, uendra eller mindre grad vil feste seg t.d. til fisken sine gjeller og hud. Kontrollerte forsøk kunne ha gjeve en peikepinn på det.

Den første rapporten frå NIVA syner til vitskaplege artiklar, som mest handlar om laksefisk utsette for til dels høge konsentrasjonar av naturlege partiklar i ferskvatn. Rapporten syner også til eit forsøk der fisk (green grouper) i sjøvatn vart utsett for partiklar frå botnsediment (Au og medarb., 2004, Marine Ecology Progress Series). Partikkeltypane er ikkje nærare omtala i artikkelen, men eg går ut frå at dei var ulike dei som er aktuelle i dette gruveprosjektet. Det er sikkert også andre forhold som var ulike, men i samlinga av mindre aktuelle studiar er denne kanskje den mest aktuelle i denne samanhengen. I forsøket vart partiklane blanda ut i vatnet slik at dei kom i kontakt med gjellene når fisken pusta. Forsøket varde i seks veker og over 20% av fisken døydde. Gjellene hjå overlevande fisk vart undersøkte og skadar påviste. Rapporten hevdar at desse skadane var «svært begrenset». Det samsvarar ikkje med det som står i artikkelen, og heller ikkje med døyinga (gjeve dette var dødsårsaka). Skadane vart dessutan påviste hjå fisk som overlevde forsøket. Dei som døydde vart ikkje undersøkte, og ein må spørje om skadane kan ha vore endå større hjå desse. Desse skadane på fisken oppstod ved partikkelkonsentrasjonar på 30 – 35 mg/l, og ikkje 50 mg/l slik det er framstilt i rapporten. Kort sagt, ein fekk større skadar på fisken enn det vert gjeve inntrykk av, og det ved lågare konsentrasjon enn det som er referert. Dette forsøket er også interessant fordi denne fisken normalt lever i grumsete vatn (www.fishbase.org) og såleis skulle tole ein del.

KLIF-rapporten refererer bl.a. til ein artikkel om partikkelpåverknader på fleire arter i sjø (metastudie av Smit og medarb., 2008, Evironmental Toxicology and Chemistry). På side 94 tolkar ein delar av denne studien slik at ”laveste konsentrasjon for negativ påvirkning synes å være ca. 50 mg/l” når det gjeld uorganiske partiklar. Ei slik grense er ikkje antyda av artikkelforfattarane, og resultata frå denne studien kan også omtalast slik: Det er tydelege påverknader ved ca. 50 mg/l og konsentrasjonar på 8-18 mg/l (medianverdiar) kan påverke omlag 5 % av dei undersøkte artene. Usikkerheita i desse tala er stor både oppover og nedover, og syner at det er vanskeleg å fastslå ei nede «grense». Dessutan avheng det av kva arter som vert undersøkte.

Denne «grensa» er nytta i den tredje rapporten (NIVA), der det på side 13 står at «nyere forskning angir 50 mg/l som et nivå der skader kan begynne å inntreffe». Ut frå det eg har sagt over vil eg påstå at det er svak dokumentasjon for ein slik «grenseverdi» for desse industriskapte partiklane.
Usikre konklusjonar er dregne frå eit mangelfullt kunnskapsgrunnlag, og verknader av industriskapte partiklar på livet i dei frie vassmassane i fjorden synest å vere lite kjende.

Agnar Kvellestad
NMBU – Veterinærhøgskolen

Klimapolitikkens farlege bieffektar!

I klimapolitikkens kjølevatn blir det utvikla «miljø» teknologi som Geoengineering (menneskeskapt klima teknologi) som handler bla om å sprøyte giftstoffer («aerosoler») i atmosfæren for å skape kunstige skyer for å redusere solinnstrålinga og kjøle ned jorda samt forsøk på å «grave» CO2 ned i havet. Geoengineering blei forøvrig brukt under Vietnamkrigen der giftstoffet Agent Orange blei sprøyta på skogen slik at bladverket datt av og med påfølgandes sjukdom og fødselsskader på sivilbefolkningen i lang ettertid. Geoengineering av i dag er ikkje meir miljøvennleg om du trudde det?

Klimapolitikken har først til opprettelse av «karbonmarkede» der det blir handla med karbonkvoter (klimakvoter) og som folket bekostar. Pengane går ikkje til miljøtiltak men til «vekst og utvikling» av «miljø» teknologi og spekulanters pengevekst! Samt at dei rike landa kjøper opp dei fattige landas klimakvoter og forsetter sine utslepp som før. Al Gores og oljefondet er blandt dei som tenar på karbonmarkede.

Atomkraftverk blir no sett på som «miljøvennleg» sidan dei ikkje slepper ut CO2 i «teorien» men dei gjere for dei brukar både olje og kull til å kjøle ned urankjernene. Atomkraftverk er ikkje anna enn ein «helvetes måte og koke vatn på» sa Einstein i si tid. Uran har ei halveringstid på ca. 25.000 år. Atomkraftverk skapar eit lagringsproblemer av radioaktivt avfall som vi «gir til vore barn». Fukoshima spyr framleis ut radioaktiv stråling og er overhodet ikkje under kontroll! Ulykka kan vise seg å vere mykje verre enn Tjernobyl der urankjernen smeltar endog og tok livet av minst 1 million mennesker. Avfallet frå atomkraftverk blir brukt i våpen i bla Irak, Libya og Syria. «Grei» måte å bli kvitt litt radioaktivt avfall på der sivilbefolkningen blir påført alvorlege sjukdommar og fødselskader i lang ettertid?

Klimapolitikken fører til «aksept» av genmanipuleringsindustrien til Monsantos «mat» fordi det skal «redde jordas matmangel» pga CO2 sin påståtte «menneskeskapte globale oppvarmingseffekt». I dag kalla berre «menneskeskapte klimaendringar» mest som ein «heilgardering» for denne sinnsforvirra politikken. Plantane til Monsanto blir manipulert til å tåle giftige sprøytemiddel som biene dør av. Vi har ingen ide om kor alvorleg gale dette kan være men at det kan øydelegger jordas biologiske artsmangfold er det liten tvil om. Dyr har blitt sterile av å ete GMO (GenModifiserOrganisme) för samt at mennesker har blitt sjuke av denne «maten». Oljefondet tenar pengar på GMO industrien til Monsanto som også driver med barnearbeid! Etikkrådet er imot Monsanto men våre finansministere «driter» visst i etikkrådet for dei er mest opptatt av pengevekst og pengeutvikling.

Forureinandes gruvedrift med fjorddeponi kan bli «akseptert» der vore vakre fjordar blir gjort om til avfallsplassar for gruveslam for å få metaller til «miljø» teknologi som vindmøller og EL bilar. Men kor kjem all strømmen frå og metalla frå som går med til å lage ei vindmølle eller ein EL bil? Gruvedrift og atomkraftverk?

Det blir satsa på forureinandes «miljø» teknologi som skal motverke noko som mest sannsynleg er heilt naturlege klimaforandringar. Skal noko kallast miljøteknologi skal heile produksjonsvegen vere ekte miljøvennleg. Slik er det ikkje i dag fordi pengepolitikkens «vekst og utvikling» styrar teknologiutviklinga dessverre. «Mammon»?

Kva er mest fornuftig å gjere for oss «siviliserte» tru? Satse alt på å få ned ekte menneskeskapt global forureining generelt og snu forbrukarsamfunnet til lokale fornuftige og bærekraftige balansesamfunn (det er faktisk enkelt om viljen er til stede)? Eller satse på ein klimapolitikk som ikkje fører til anna enn meir forureining og som mest sannsynleg er fullstendig på jordet og bak mål? Ingen burde få monopol på klima som alltid endra seg.

Naturgassen CO2 er ikkje farleg eller skadeleg for oss men gruvedrift med fjorddeponi, atomkraftverk, genmanipulering og geoengineering er! Bestemmer vi folket eller pengane?

Fjordane vore kan bli gjort om til avfallsplassar for gruveselskapa

Dersom gruveselskapa får det som dei vil så kan svært mange av vore fjordar bli avfallsplassar for gruveavfall i lang tid framover. Gruveselskapa står no i kø for å få lov til å drive ut mineraler og metaller rundt om i heile Norge. Det er minst 50 ulike leiteselskaper i aksjon i dag som leitar etter driveverdige mineralforekomstar. Leiteselskapa selger også gjerne funnrettane til utanlanske selskaper. Kina er blandt gigantane her som bla har opparbeida seg monopol på eindel mineralartar. Resultatet av dette ressursjaget kan bli at vi folket har ingenting vi skulle sagt over vore eigne lokalressursar men må sjå på at den eine fjorden etter den andre sakte men sikkert kvelast av giftig kjemikalieslam. Dei fleste gruveselskap søker om utslepp til fjorddeponi fordi det er billegast tiltross for at det einaste «bærekraftige» argumentet dei har er at det vil rulle inn pengar i takt med utrulling av «drit». Gruveselskapa driver no med eit enormt press på vore styresmakter for å få tillatelse til fjorddeponi. Prisane på rutil og andre mineral har minst fordobbla seg i løpet av kort tid. Dersom Førdefjorddeponiet blir godtkjent kan det utløyse eit ras av same type gruvedrift landet over.

Gruveselskapet Nordick Mining (NM) har søkt om å utvinne minst 250 milliona tonn rutil på Engebø i løpet av ca.50 års gruvedrift og dumpe 98% av Engebøfjellet i fjorden. Det er fleire rutilforekomstar rundt Førdefjorden så både mengde og gruvedriftperiode kan bli utvida. Kvar dag vil ca.15.000 tonn gruveavfall samt minst 7000 liter kjemikaliecoctail ende i fjorden med potensiell spredningsfare langt utover deponiområdet. I tillegg vil industriprosessen forbruke ca.800 000 liter ferskvatn per time frå uavklart kilde.

Sannheita om miljøkonsekvensane for gruvedrift med fjorddeponi er at kunnskapsmangelen er enorm. Det finnast ingen bærekraftige beviser for at fjorddeponi er miljømessig forsvarleg. Dette er dokumenter i ein statusrapport frå 2010 hos Klima- og Forureiningsdirektotatet(Klif) utarbeida av Norsk Institutt For Vannforskning (NIVA) angåande kunnskapsnivået på gruvedrift i Norge. Rapporten bekreftar både forskningsbehov og kunnskapsmangel på gruvedrift sin miljøpåverknad både når det gjelder landdeponi, ferskvannsdeponi og ikkje minst når det gjelder fjorddeponi! I følge rapporten har miljøstudiene stort sett gått på vannkvalitet, effekter på makroalger og på bunnlevande dyr. Effektane på plankton og fisk er sjeldan inkludert i overvåkingssamanheng og inngår heller ikkje i tilstandsovervåkingsparameter utvikla av Klif. Det er stor kunnskapsmangel når det gjelder både direkte biologiske effektar og biologiske langtidsverknader frå kjemikalier, tungmetaller, akrylamide, oksygenmangel, nedbrytningshastigheitar av biologiske bestanddelar i slam samt partiklar i vannmassane. Kunnskap om utlekkingsgrad av giftstoffer og gassdannelse som hydrogensulfid og metan frå bunndeponiet er begrensa og ukontrollerbart. Effektane alt dette gir på gyteplassar, smoltifisering, fiskeyngel, plankton og artsrikdom under og etter gruvedrift er ikkje mogeleg å forutsjå. Kunnskap om vannforureinings biologiske effektar er generelt svært mangelfull. Overvåkingsprogram i gruvedriftsamanheng er fattig på biologiske analysemetodar. Overvåking av organismers forplantningsdyktigheit, arvestoffskader, svekka immunforsvar, vevskader, fosterskader og artsmangfoldets forfall finnast knapt? Absolutt ingen overvåkingsprogram vil kunne avdekke slikt før skaden har skjedd. Så overvåkingsprogrammet bekyttar ikkje miljøet det berre overvåkar miljøet med sine heller begrensa analysemetodar. Vi veit at vi har ein artsrik fjord men ikkje kor artsrik den eigentleg er for også her er det kunnskapsmangel.

Vi veit og at industriprosessen til NM ikkje er endeleg utreda. Forandringar av både deponimengde og kjemikaliebruk skjer normalt undervegs med gruvedrift. All erfaring med gruvedrift er at det einaste som er sikkert er at det er fritt fram for gruveselskapet berre dei først får utsleppstillatelse. Dette er ein av grunnen til at Førdefjorddeponiet vil bli eit testprosjekt om det blir ein realitet. For det hjelper lite å teste nokre dyreplankton for tungmetallpåverknad eller ein kjemikaliecoctail ein «antar» skal brukast i nokre få dagar når eksponeringstida på alt liv i fjorden er minst 50 år. I Bøkfjorden som er ein laksefjord har NIVA ansvaret for overvåkingsprogrammet over fjorddeponiet der og fjorden sliter med katastrofal forureining. Men blir gruvedrifta stoppa for det? Nope! Forøvrig er det NIVA som også har stått for konsekvensutredninga til NM som Klif skal behandle. Tette bånd?

Vi har eit svært strengt miljølovverk angåande avfallsdumping generelt. Men av ein eller anna grunn når det gjelder gruvedrift so får desse unntak frå mest alle lovene som vi andre må følge. Og jo større volum med avfall ein har å dumpe jo lettare er det å få lov. Skulle gruvedrifta få eit «uforutsett problem» undervegs (som dei normalt gjere) der kun svært giftige kjemikalier kan «redde dei» so vil også dette bli tillatt fordi «fordelen med miljøforureining er større enn ulempene dette gir for industriprosessen» ifølge Klif sine gruvedriftvennlege tolkningar av regelverket. Kanskje er desse blitt kjemisk logotomert av Magnafloc eller Lilaflot? Det verkar iallefall som om Klif manglar evne til å sjå heilheitleg på samfunnets samspel med naturen vi lever av. Har dei heilt gløymt «føre var prinsippet» ved kunnskapsmangel?

Dersom det er slik at ein må utvinne desse metalla for å utvikle miljøteknologi så burde einkvar skjønne at det ikkje kan kallast «miljøteknologi» so lenge heile produksjonsprosessen i sum medfører enorm forureining. Då bør ein vente til vi har idear til betre teknologiutvikling som er miljøvennleg heile produksjonsvegen. Det er absurd å forureine matfatet vårt for å få ein «miljøvennleg teknologi». Og dersom rutil (titaniumdioksyd) er so «livsviktig» kva har det seg då at 90% av bruken går til unødvendige matsminke? Fordi forbruket er kun pengestyrt og skapar rovdriftskarusellar der fornuften blir blåst vekk!

Løysinga på gruvedriftpresset Norge no opplever er å forby fjorddeponi. Det er utruleg viktig at Miljøverndepartementet forstår alvoret i kva eit «ja» til Førdefjorddeponi vil innebære for Norges framtidige generasjonar. Det bør ikkje bli slik at alvoret først blir forstått den dagen ein har saga av den siste greina ein sitter på og først då skjønner at ein ikkje kan ete verken pengar eller metall. Fjorddeponi er ikkje anna enn offentleg godkjent miljøkriminalitet på sitt verste! Vi har i dag valget mellom å følge «mammon» eller naturen. Fenomenet handler vel om det å leve i ubalanse eller i balanse med naturen? Menneska har eit naturleg hjerte men ein egenrådig hjerne som ofte gløymer å følge sitt hjerte. I dag sliter menneska fordi vi lar pengane styre over oss og ikkje omvendt slik det burde vere. Samfunnet er tilrettelagt for å følge «mammon» og ikkje naturen i og rundt oss. Kanskje påtide å stoppe opp, snu og sjå seg tilbake og lære av historien……….?

Utfordring til AP politikkar Håkon Myrvang angåande Førdefjorddeponiet!

Korleis kan du Myrvang påstå at industriprosessen til Nordic Mining er «Bærekraftig industriprosess» når den ikkje finnast dokumentert eller bevist bærekraftig miljømessig? Kva meinar du med at industriprosessen er bærekraftig? Fattar du forskjellen på begrepet «vekst og utvikling» og begrepet «bærekraftig vekst og utvikling»?

Fatter du at begrepet «vekst og utvikling» blir i dag missbrukt av store korporasjoner verden over og no også i Norge. For det første er det svært viktig å forstå at begrepet «vekst og utvikling» ikkje er det same som begrepet «bærekraftig vekst og utvikling». Korleis nokre politikkarane klarer å gå fem på her er for meg uforståeleg og kan vel ikkje tolkast anna enn at eindel politikarar ikkje kan noko særleg om naturen vi levare av eller? Manglar vore folkevalgte eit heilheitsbilde og naturtilknytning? Fattar du Myrvang kva eg prøver å seie her?

Det hjelper ikkje å samanlikne Førdefjordeddeponiet med deponi i Canadiske fjordar når desse gruvedriftene der manglar både konsekvensutredning og biologisk fakta om artsmangfoldet og livet i fjorden før utslepp! Dei veit med andre ord ikkje kva dei mista. Deponidjupna på 50 meter er heller ikkje samanliknbart med djupvannsdeponi og artsrikdommen der som vil forsvinne for alltid. Dessutan hadde den eine gruvedrifta i Canada tilnærma lik null utslepp av flokkulerings kjemikalier! Førdefjorddeponiet derimot handler om utslepp kvar dag av av tonnevis med flotasjonskjemikalier der minst 200 liter av desse ikkje brytast ned biologisk. Samt tusen vis av liter med flokkuleringskjemikalier som er delvis svært giftig og vannløyseleg. Canadas gruvedeponi kan ikkje samanliknast med djupvannsdeponi i ein norsk fjord!

Vil du Håkon ete fisk frå eit deponiområdet i ein fjord? Kor er bærekrafta i ein industriprosess som skal gjere minst 4km2 til ørken henne? Ein kan ikkje bruke begrepet «bærekraftig» om ein industriprosess som skal pøse 15.000 tonn gruveavfall samt 7000 liter kjemikalier i ein fjord kvar dag i minst 50 år? Det er å føre folket bak lyset! Kall det for det det er nemleg å forgifte delar av Førdefjorden for å drive rovdrift på land og utvinne eit metall kalla Titaniumdioksyd for penganes skyld. Det er kun snakk om «bærekraftig vekst og utvikling» av pengar men ikkje bærekraftig bruk av miljøet eller? Så vær grei Myrvang å spill med ærlege kort?

Så Myrvang tar du utfordringa mi…….og forklarer oss «vanleg dødlege» kva «bærekraftig industriprosess» eigentleg betyr………………………..?

Menneskeskapt Global Forureining!

Karbondioksyd (CO2) er IKKJE eindel av menneskeskapt global forureining. Det er ca.0,03% CO2 i lufta vi puster inn og ca.3% av denne andelen er det vi mennesker bidrar med. CO2 er ein livsviktig naturgass på jorda som vi ikkje kunne klart oss utan. Plantane tar opp omtrent all CO2 forbruket sitt via lufta. Jo høgare CO2 konsentrasjon det er i lufta jo betre vekser plantane. I drivhus tilsettes CO2 med opp til tredobbel mengde for å stimulere planteveksten. Dersom kvart menneske plantar 2 tre kvart år ville vår CO2 produksjon vere oppbrukt av plantane.

Fredsprisvinnar Al Gores har klart å lure ein heil verden med sin skremselsproppaganda kalla “menneskeskapt global oppvarming” liksom forårsaka av CO2. Han tener attpåtil enormt med pengar på karbonmarkedet som er blitt eit resultat av hans proppaganda. Al Gores har svært mange forskarar imot seg verden over. Kvifor skriver ikkje media om dette tiltross for at det er sannheita? Klimapanelet består av ein gjeng såkalte “klimaforskarar” som ikkje gjere anna enn å lage skrekkscenarioer vha eit dataprogram som har absolutt ingenting med verklegheita å gjere. Mange av klimaforskarane har også trekt seg ut av klimpanelet av denne grunn.

“Menneskeskapt global oppvarming” er no omdøpt til “menneskeskapte globale klimaforandringar” sidan “klimaforskaranes” dataprogram ikkje ein einaste gong har klart å lage eit rett scenariobilde av CO2 sin påståtte oppvarmandes effekt av jorda. Kurvene som Al Gores viser til som “bevis” for sin påstand er speilvendt av sannheita. Det er ikkje CO2 kurva som stiger først og deretter forårsakar global oppvarming men also temperaturkurva som stiger først og då med fleire hunder år mellom kurvene. Det er det iskjerneprøvene visar! Temperaturen på jorda har vore høgare enn dagens temperatur samtidig som CO2 konsentrasjonen var lavare.

Forureining er bla utslepp og bruk av dioxiner, tungmetaller, E-stoffer (innvendig forureining av kroppane vore), plantevernmiddel, genmanipulert “mat” som øydelegger jordas artsmangfold, kjemikalier, krigføring og våpenbruk med utslepp av radioaktivt utarma uran via stridshoder samt giftige barium (seinast i Libya), geoengineering av atmosfæren (“klima-engineering”), atomkraftverk, atomvåpen, titaniumdioksyd nanopartiklar i solkrem (kreftframkallandes), gruvedriftas bruk av fjordane vore som søppeldeponi med giftig slam (Førdefjorden next?) osv. Dette er ekte forureining!

Geoengineering er det same som “chemtrail” og ingen konspirasjonsteori! Teknologien handler om å påverke klimaet på jorda. For “klimaforskarane” har visst funne ut at dersom dei slepper ut giftige stoffer som aluminium, strontium, barium og nanopartiklar frå fly og skaper kunstige skyer so vil vi få mindre sol og jorda blir kaldare. Sinnsjukt? Ja! Desse stoffa detter jo ned på jorda tilslutt. Det er påvist alarmerandes konsentrasjoner av dei nevnte stoffa i jord-, vatn- og luftprøver verden over!

Finansdepartementet støttar “geoengineering” som ein “siste utvegs teknologi” mot “menneskeskapt global oppvarming”. Forøvring kan geoengineering også brukast til krigføring av kjemisk og biologisk art der mikroorganismer eller kjemikalier blir slept ut frå fly. Dette er blitt gjort både i vesten og i østen. Vietnamkrigen er eit eksempel her der sprøytemiddelet “Agent orange” blei brukt og drepte tusenvis av vietnamesarar samt førte til fødselskader i lang ettertid. Dagens godkjente (?) plantevernmiddel “RundUp” kan innehelde opp til 70% av dei same stoffa som var i Agent Orange (dioxiner og Glyfosater som er nervegifter og kreftframkallandes). Genmanipuleringsselskapet Monsanto produserte Agent orange då og dagen Roundup no samt genmanipulert “mat” sprøyta med dei same stoffa. Høyres dette ut til å vere miljøvennleg og fornuftig?

Styresmaktene gaular om den falske ulven CO2 og innfører karbonskatter verden over mens dei forsetter å godta menneskeskapt global forureining. Kanskje påtide å vise desse misstillitt? Dei fortenar ikkje vår tillit når dei tillater å forgifte oss og maten vår. Dei skal styre til folkets beste men styrer i dag etter private bedrifters beste og tillater desse å forureine miljøet som vi deretter må betale for. Vi har vår fulle rett til å stoppe denne galskapen for husk at Hitler braut ingen lover han berre innførte galskapen i lovene først.

Skal vi bli som dei likgyldige som lukka auga, helde for øyra og ikkje snakkar? Eller skal vi kjempe for vår menneskerett til å puste og leve….?

Sannheita om Førdefjorddeponiet?

Sannheita er at dei lærde stridast om kva som kan bli sannheita om Engebøprosjektet blir ein realitet. Havforskningsinstituttet(HI) sine høyringsuttaleleser og Nordic Mining(NM) sin Konsekvensutredning(KU) viser stor ueinigheit om den potensielle framtidige “Sannheita”. Men ingen av dei har fasitten på korleis fjorden vil reagere på minst 240 milliona tonn gruveavfall samt tonnevis med kjemikalier i 50 år.

Men ein ting er dei lærde einige om og det er at Industriprosessen til NM ikkje er opptimalt utreda. Sivilingeniør Arne Sivert Nielsen som jobba for DuPont-konsernet for 20 år sidan (då dei hadde rutilrettigheitane) seier at oppredningsprosessen er mangelfull og auka finmåling av malmen kan føre til meir og anneleis kjemikaliebruk. HI og NGU (Norges Geologiske Undersøkelse) seier det same. NM seier “prosessen skal opptimaliserast undervegs” saman med pigmentprodusenten Cristal Global. Og KU påpeikar at “Prosessen er endå under utvikling”. Sidan industriprosessen ikkje er ferdigstilt finnast her ingen garanti for kjemikaliebruken/mengden NM søker utslepp om er den som vil bli brukt i praksis. Nielsen poengterar og at hovedgrunnen til at dei gav opp Engebøfeltet var av miljømessige hennsyn.

Kvar dag vil ca.15.000 tonn gruveavfall og minst 7000 liter kjemikaliecoctail ende i fjorden med potensiell spredningsfare langt utover deponiområdet. NM trur det er kun deponiområdet som blir “ørken” utan liv i 50 år (3km2). HI derimot trur det påvirka bunnarealet og vannmassane blir minst fem dobbla i forhold til KUs antagelser. Samanklumpingsmiddelet Magnafloc 155 skal brukast til å resirkulere 80% av ferskvannsbruken til industriprosessen (3-4000 tonn pr.time). Kor vatnet skal kome frå nevner ikkje KU. NM reklamerar i tillegg at Magnafloc skal sikre sedimentering av finpartiklane. I Bøkfjorden har gruveselskapet Sydvaranger Gruve(SVG) slept ut ulovleg tonnevis av Magnafloc 1707 pga problemer med “uforutsette store mengder små partikler”. Magnafloc 155 fungerte ikkje bra nok på små partiklar. Etter at Klif (Klima-og Forureiningstilsynet) oppdaga ulovlegheitene fekk likevel SVG forsette å sleppe ut kjemikaliet som er svært giftig for vannlevende organismer og med lang nedbrytningstid. Dette fordi Klif kan “endre villkåra i ein tillatelse dersom dei fordelar forureininga får er vesentleg større enn dei skader eller ulemper dei vil føre til for miljøet”. Forstå det den som kan?

Dei minste organismane til fiskens næringskjede er avhengig av å filtrere reint vatn med alger for å leve og dei beveger seg gjerne i heile vassøyla i løpet av eit døgn. Desse lever ikkje av tungmetaller, kjemikalier eller slam men dør av det. Dersom desse dør vil heile næringskjeden bli påverka. Også bunnorganismane er viktige både som fiskeføde og i biologiske nedbrytningsprosessar. Raudlistearta djupvannsfisk vil forsvinne frå deponiområdet pga djupvannsmangel. Førdefjorden er ein av landets mest artsrike fjordar fordi den er REIN! HI frarådar fjorddeponi på det sterkaste sidan effekten på heile økosystemet kan blir langt meir omfattende enn beskreve i KU og representerer ikkje ein bærekraftig bruk av fjorden.

Kva skal vi med eit miljølovverk om det ikkje blir brukt? Fjorddeponiet strider mot Forureiningslova, Havressurslova, Vannforskriften og Naturmangfoldlova. Vannforskriften tillater å senke miljøstandaren i overflatevatn (alt vatn botsett frå grunnvatn) kun frå “svært god” til “god” tilstand. Fjorddeponiet vil senke miljøstandaren frå “svært god” til “ikkje eksisterande”. Sidan Førdefjorden i tillegg er ein nasjonal laksefjord har den også ein “Særleg beskyttelse mot skadelige inngrep”og den gjelder også i munningsområdet til laksefjorden. Fjorddeponi verkar fullstendig uforsvarleg. I Bøkfjorden brukast svært giftige kjemikalier. I Jøssingfjorden spredde finmassen seg langt utover deponiområdet og overflatevatnet blei grumsete. Og slamdeponiet i Oslofjorden lekker giftstoffer.

Bærekraftig bruk av naturen handler om ein balansegang der ein bevarar samtidig som ein brukar. Ein vil aldri få bærekraftig bruk ved å openbare ord som “vekst og utvikling” og “bærekraftig industriprosess” når ein samtidig skal skjule miljøkriminalitet på fjordbotn. Sjølv om NM eiger rutilrettigheitane i Engebøfjellet so eiger dei på ingen måte rettigheita til å påføre den vakre fjorden vår ei miljøkattastrofe. Ifølge Norsk Instiutt for Vannforskning vil “gruvedrift alltid påvirke miljøet negativt” og derfor “blir det et verdivalg”. Verdivalget består mellom gruvedrift og unaturleg forureining eller rein artsrik laksefjord med naturleg bærekraftig vekst og utvikling. Eit valg alle rundt Førdefjorden har all rett til å vere med å bestemme over. Vårt naturlege hjerte veit det rette valget……

Redd Førdefjorden!

I Vevring har selskapet Nordic Mining ASA (NMA) søkt om å få utvinne 250 milliona tonn gruvemalm med mineralet rutile som finnast i Engebøfjellet. Mest heile Engebøfjellet skal dumpast i Førdefjorden i form av gruveslam for at NMA skal stå igjen med ca.3% rutile frå fjellet. Noko av slammassen skal dumpast på land og vil begrave Engjabødalen (Gråbergsdeponiet). Det er enorme slammassar det er snakk om. 240 milliona tonn gruveslam (15.000 tonn kvar dag i 50 år) vil gruveprosjektet etterlate seg i fjorden. Ikkje minst vil gruvedrifta etterlate seg enorme mengder delvis giftige kjemikalier (2.642 tonn pr.år) som kjem til å ende opp i Grytaelva, Førdefjorden og i grunnvatnet rundt Engebø.

Askvoll og Naustdal kommune har tilrådd gruvedriftprosjektet samt fylkesmannen i Lærdal. Saka ligg no hos Utviklings- og Miljøverndepartementet.

Rutile er eit mineral som består hovedsakleg av Titanium dioxide (TiO2). Titaniumdioxide er eit kvitt fargestoff som blir brukt i bla tannkrem, iskrem, kosmetikk, hudprodukter, matfarge (E-171) og tabelettar.
Stort sett den einaste funksjon til titaniumdioxide i desse produkta at det skal sjå fint ut (unødvendig bruk med andre ord). TiO2 kan brukast i Solceller (“lavkostsolceller”). Men kor “lavkost” kan desse solcellene vere når ein fjord skal forgiftast og astronomiske mengder strøm og drivstoff skal gå med i prosessen? Høyres ganske “høgkost” ut i mine øyre.
Den billigaste og mest miljøvennlege måten å “finne” Titan på er å resirkulere alle militærfly på flykyrkjegårdar rundt omkring og slutte å krige!

I solkremar blir TiO2 brukt som ein fysisk blokkar av UV-lys. Mange solkremar brukar og TiO2 nanopartiklar som er so små at dei kan bli absorbert av huda. TiO2 kan vere giftig sidan det danner frie radikaler i reaksjon med sollys som kan skade celler, DNA, vev og svekke kroppens immunforsvar. TiO2-støv har blitt klassifisert av Internasjonal Agency for Research on Cancer (IARC) som gruppe 2B carcinogen. Det vil seie: “Mogeleg kreftframkallandes for mennesker”.

Det undra meg korleis to seriøse institutter som Havforskningsinstituttet (HI) og Norsk Institutt for Vannforskning (NIVA) kan kome opp med to so totalt ulike tilrådningar for gruvedrifta på Engebø. Kan det vere fordi den eine tenker på pengar og den andre tenker på miljøet? NIVA (som NMA har kjøpt sin dokumentasjon frå) synast visst alt er fint og betryggandes medan HI synast det heile er svært urovekkandes.

Havforskningsinstituttet (HI) i Bergen har kome med ein svært grundig og sterkt kritisk Høyringsuttalelse vedrørande NMA sin søknad om utsleppstillatelse i Førdefjorden. Konklusjonen deiras er klinkandes klar: “Det omsøkte utslippet av gruveavgang til fjordeponi i Førdefjorden ikkje representerer en bærekraftig bruk av fjorden og vi fraråder klart at det gis tillatelse til utslipp”. HI har prøvd so realistisk som mogeleg å dokumentere korleis utsleppet vil “oppføre seg”, både i vannmassane og på bunnen og utifrå det vurdert effekten på økosystemet og dei levande ressursane. HI viser og til “at det er vesentlige mangler i dokumentasjonen av gruveavfallets skjebne i fjorden og således tolkningen av økologiske effekter”. Vidare seier HI at “Gjennom våre egne beregninger og vurderinger har vi sannsynliggjort at effekten av de planlagte inngrepene på en rekke fiskearter og økosystemet som helhet blir mer omfattende enn beskrevet i konsekvensutredningen”.

Kvart år vil 4 milliona tonn gruveavgang bli slept ut i fjorden dei første 10-15 åra (dagbruddrift). Deretter opp til 6 milliona tonn pr.år (underjorddrift). Av denne massen utgjere Finfraksjonsdelen (0,02-0,04 mm) ca.15% og tilsvarar ca.600 000 tonn pr år og deretter øke til 900 000 tonn per.år. Store delar av finfraksjonmassen vil danne svevestøv i fjorden og lett spre seg i alle retningar med strømmen. 60% av utsleppet er av grovare art og vil danne eit djupvannsdeponi som vil dekke 300 km2 på 300m djupne. Den naturlege djupna på 300m vil om 15 år vere redusert til 200m og ca.150m ved avslutta drift. For kvart år som bunndeponiet stiger vil finpartikkelskya spre seg meir i fjorden.

NMA manglar dokumentasjon som viser at Magnafloc fungerar som dei påstår.
NMA har søkt om å bruke årleg 10 tonn av flokkuleringsmiddelet Magnafloc 155. NMA påstår at finfraksjondelen av gruveavfallet blir sedimentert vha Magnafloc og skal forhindre at finfraksjondelen sprer seg i fjorden utover frå deponiområdet. Deiras vurdering av effekten på heile økosystemet bygger på påstanden om at Magnafloc fungerar.
Men dei manglar dokumentasjon på at Magnafloc vil binde seg til finfraksjondelen av gruveslammet og sikre sedimentering i betydeleg grad. I laboratorieforsøka til NIVA brukte dei stilleståande vatn og ein mykje høgare konsentrasjon av Magnafloc enn det som er planlagt brukt i praksis. Forsøket gav kun ein 20% reduksjon i turbiditet (ifølge HI). Desse lab.forsøka har ingen naturvitenskapeleg holdepunkt til å kunne “bevise” kva som vil skje i ein fjord med strøm, saltholdigheit, oppdrift, synkehastigheit, temperaturvariasjon og ein heilt anna konsentrasjon av magnafloc? Dette er ein alvorleg dokumentasjonsmangel sidan Magnafloc blir sett på som den viktigaste faktoren som NMA legger til grunn for at økosystemet i Førdefjorden skal bevarast!

Magnafloc er forøvrig klassifisert som “giftig” og “kan forårsake kreft” sidan det innehelde det kreftframkallandes stoffet Akrylamide i små mengder. Det er stor usikkerheit for kor giftig akrylamide er for fisk sidan dette er lite forska på. Hos mennesker kan det gi kreft, skade forplantningsevna og skade nervesystemet.

I Bøkfjorden ved Kirkenes pågår eit liknandes gruveprosjekt der Magnafloc 155 har blitt brukt. Der har finpartikkelmassen sprett seg utover fjorden. Sydvaranger gruveselskap har og søkt om å få øke kvote mengden gruveavgang der frå 4 til 9 millionar tonn pr.år samt brukt ulovlege kjemikalier.

Utanom Magnafloc er det 6 andre kjemikalier som skal brukast i utvinninga av rutil og vil ende opp i fjorden. Alle desse kjemikaliene utgjere tilsaman 2.642 tonn årleg forbruk! I NIVAs dokumentasjon angåande Flotasjonskjemikaliene brukar dei LC50-verdiar som ein grenseverdi der ein får inntrykk av at så lenge utsleppa helde seg under denne verdien vil det vere problemfritt? LC50 betyr “Lethal Concentration” og vil seie at 50% av forsøksdyra dør ved denne verdien. Kun for flokkuleringsmiddelet Magnafloc brukar dei PNEC-verdiar (Predicted Non Effekt Consentration). LC50-verdiane er gjerne einplass mellom 10 til 10.000 gongar høgare enn PNEC-verdiane. Sannsynlegvis vil alle flotasjonskjemikaliene overstige PNEC-verdiane. LC50-verdiane skal kkje brukast som grenseverdiar når ein søker om å få utsleppsløyve i ein fjord? Dette verkar å vere villedande dokumentasjon frå NIVAs side? Den ideelle normverdi er i følge EUs nye regelverk basert på dei nedre PNEC-verdiane (mykje lavare verdi enn LC50-verdiane).

Alle stoffer er i prinsippet “giftige” om dosen er høg nok. Samtidig er her uavklarte interaksjonar mellom alle desse kjemikalia og effekten på økosystemet i fjorden. Det blir hypotetisk antatt at mykje av flotasjonskjemikaliene vil bli immobilisert på fjordbunnen dersom flokkuleringa er god (som dei ikkje har bevis for). Når det gjelder oksygenforbruk til nedbrytning av dei biologiske bestanddelane i slammassen påpeikar NIVA at vannutskiftningen er god og dermed god oksygentilførsel. Men når det gjelder spredning av finfraksjondelen forutsetter dei “dårleg” vannutskiftning (lite strøm). All kjemikaliebruk vil auke med 50% ved underjorddrift.

Industriprosessen krever bruk av store mengder ferskvatn og det er ikkje avklart kvar NMA vil hente dette. Men det er klart at drikkevatnet i Grytaelva kan bli påverka av giftig sigevatn med bla tungmetallar og sprengstoffrestar frå det landbaserte Gråbergsdeponiet. Også grunnvatnet og fjorden vil få tilsig på sikt. Tungmetaller frå industriprosessen er giftige og bioakkumulerandes.

Engebøfeltet eit testprosjekt?
I Bergens Tidene 18.okt.2010 stod følganede:
“For 20 år sidan jobba sivilingeniør Arne Sivert Nielsen for Dupont-konsernet som skulle starte gigantisk gruveprosjekt på Engebø i Naustdal. No åtvarar han mot at Nordic Mining får løyve til å gjere det same.
“Det teknologiske prosessen som trengst for å utvinne titanhaldig rutil frå Engebø-malmen har så vidt eg veit aldri blitt prøvd i industriell målestokk. Dei ulike stega av prosessen er utprøvd kvar for seg, men ikkje saman og ikkje i stor målestokk. Nordic Mining inngjekk nyleg ein samarbeidsavtale med pigmentprodusenten Cristal Global. På nettsida si skriv dei at føremålet med samarbeidet er å utvikle og optimalisere produksjonsprosessen for Engebø-rutilen. Dei veit med andre ord ikkje korleis prosessen kjem til å bli, men har søkt om utsleppsløyve likevel. “
- Niva har gjort ein del modellreknestykke på korleis dei store mengdene finmasse vil oppføre seg i fjorden. Kvifor er ikkje dette godt nok?
“Eg har ingen kommentarar til Nivas forsøk i seg sjølv. Men føresetnadene, altså utgangspunktet, for Niva sitt arbeid er så usikkert at det er liten sjanse for at resultata blir korrekte. For det spelar lita rolle om ein reknar rett, dersom ein brukar feil tal frå starten av reknestykket.”
(sitat slutt!).

Mange lag og organisasjonar er imot gruvedrifta og har ikkje blitt høyrt som Naturvernforbundet, Natur og Ungdom, Sjømatnæringa, Fiskarlaget, laksefiskarane, Småbrukarlaget, Turlaget, Turistnæringa og lokalbefolkningen forøvrig. Motstandarane verkar å vere i massivt fleirtal. Havforskningsinstituttet med havforskar Jan Helge Fosså i spissen har gått sterkt ut og advart mot gruvedrifta. Dessverre verke det som om heller ikkje HI har blitt høyrt tiltross for at dei er ekspertar på hav og fjordar? Havforskningsinstituttet og fleire andre ekspertar har generelt gått sterkt imot å bruke fjordane som avfallsplass for gruveslam. I verden forøvrig er det begynt å bli forbudt å dumpe gruveslam i fjordar pga giftstoffa i slammet. Men ikkje i “miljøvennlege” Norge?

Gruveprosjekt vil ha alvorlege ringverknader på alle som bur rundt Førdefjorden. Vi burde forlange ei folkeavstemming eller ny gjennomgang av saka der all dokumentasjon blir lagt på bordet og alle kommunane får bestemmelsesrett. NMA sin dokumentasjon verkar mangelful og basert på urealistiske forhold så her er all grunn til å rope “ulv”. Engebø prosessen har vore udemokratisk og forhasta. Naturen består av mange faktorar og det er kun HI som har naturvitenskapeleg dokumentasjon på Engebøprosjektet etter mitt syn. Det er er stor forskjell på “dokumentasjon” og “naturvitenskapeleg dokumentasjon”.

Til dokke folkevalgte politikkarar som har stemt for gruvedrifta i dokkas villfarelse, ønsker eg seie ein ting; Det er ingen skam å snu men derimot ein velsignelse for heile Førdefjorden og alle oss som bur ikring den som har valgt dokke i tillitt. Vær so snill å ikkje missbruk vår tillitt men vis at dokke er den verdig ved å tørre å snu i tide? La dokke ikkje lure av lovnader om “gull og grøne skogar” for dette gruveprosjektet vil ikkje gi oss anna enn “svovel og forpesta fjordar”! Så vend om og redd samtidig Dalsfjorden i vendinga.

Kva betyr 170 arbeidsplassar og ein slump med pengar mot ein forgifta fjord og ei heil bygd mest “sprengt” vekk mot sin vilje? Ungdommen frå Vevring signaliserar at dei ikkje vil flytte heim om gruva kjem. Fråflyttinga rundt Førdefjorden vil sannsynlegvis akslerere i takt med kvelninga av fjorden. Arbeidsplassar vil komme naturleg og miljøvennleg av seg sjølv dersom Vevring får lov å vere den vakre kunstbygda den ER i dag!

Hugs at Førdefjorden er ein nasjonal laksefjord og ein av landets reinaste og artsrikaste fjordar! Gruvedrifta på Engebø vil sannsynlegvis føre til at Førdefjorden blir ein av landets mest forureina og artsfattige fjordar! Dette kan bli ei økologisk miljøkatastrofe av dimensjonar! For å nevne litt av skadane dette vil gi fjorden ifølge Havforskningsinstituttet vil minst 40% av rekefeltet forsvinne til deponi, deponiet vil øydelegge habitata for fleire djupvannsfisk, oppvekstområda til kysttorsk, laks, sjøaure og mange rødlisteartar kan bli øydelagt sidan gruveslammet sannsynlegvis vil spre seg over eit stort område og påverke negativt heile fjordens økosystem. Også ålen i Grytaelva vil bli trua.

Våkn opp folkens dette er alvor! Dette gigantiske gruveprosjektet er fullstendig galskap der vi folket og naturen vi lever av blir taparane. Ingen burde få lov til å forgifte maten vår for eit mineral som ikkje kan etast! Ingen bruksområder av Titan kan forsvarast ved å øydelegge ein fjord. Dette handlar enkelt om å bruke sitt sunne bondevett og lytte til sitt hjerte og føle kva som er rett…..

Vennleg helsing
Bente Hjelmeland Eikefjord (Førdianar og Førdefjordpatriot)

På vei heim til Vevring frå Gjelsvika etter infomøte for Naustdal og Askvoll kommunestyre, 9. mai. Vakkert syn over Førdefjorden, ein enda levande fjord. Vi har ingen fjord, fjell eller bygd å miste!